• Αρχείο κατά κατηγορία

  • Αρχείο κατά μήνα

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 26 ακόμα followers

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Ιουλίου 2018
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Μάι.    
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031  
  • Διαχείριση

  • Advertisements

Άλλο ήθη, άλλο έθιμα: Διευκρινίσεις

Του Μανώλη Σέργη, Αθμιου Καθηγητή Λαογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Το θέμα του σημερινού άρθρου είναι σαφές ήδη από τον τίτλο του. Αποδεικνύω ότι οι όροι ήθη και έθιμα είναι εντελώς διαφορετικοί, αλλά εμείς, ακόμη και οι «ειδικοί», τους συνεκφέρομε στον λόγο μας, λες και είναι ταυτόσημες έννοιες.

Ήθη είναι τα αισθήματα, οι αντιλήψεις, οι νοοτροπίες, οι στάσεις, οι συμ­περιφορές των μελών των κοινωνικών ομάδων που συναπαρτίζουν έναν λαό, τον ελληνικό φερ’ ειπείν. Είναι π.χ. οι απόψεις του «παραδοσιακού» ανθρώπου για τον θάνατο και την μετά από αυτόν ζωή, το απολύτως αντι-καταναλωτικό πνεύμα του, η στάση του έναντι του δι­καίου και του αδίκου, η ηθική του γενι­κώς, οι (λίγο – πολύ κοινές) απόψεις του για τις σχέσεις του με τη γυναίκα και τα παιδιά του, η συμπεριφορά του έναντι των κοινωνικά αποκλεισμένων, η σχέση του με τον χρόνο, κλπ. κλπ. Σε αυτά τα ήθη των «παλαιών» ας αντιπαραβάλλουμε τα ήθη των σύγχρονων Ελλήνων, των μετά τουλάχιστον το 1970: Είναι τα ίδια; Όλα; Ή τίποτα δεν θυμίζει τα αλλοτινά ήθη; Αναφέρω μερικά προς σύγκριση: Καταναλωτισμός, θεοποίηση της υλικότητας (πολυτελή αυτοκίνητα), καταφυγή σε πρακτικές και μη χρονοβόρες λύσεις (πλαστικό, φαστ-φουντ, κλπ.), άλλες από­ψεις περί γάμου, περί της προγαμήλιας ηθικής των κοριτσιών, ατομικισμός, κλπ. Συνέχεια

Advertisements

Και πάλι “ο σκοπός του Γάμου ή της Νύφης”

Συμβαίνει πολλές φορές να επανέρχεσαι σε ένα θέμα, για το οποίο πίστευες ότι έχεις πει, γράψει, συζητήσει αρκετά, ώστε να γίνει κατανοητή η αλήθειά του (σου). Κατανοώ (με συμπάθεια) επίσης αυτούς που χρησιμοποιούν την λέξη – όρο «εξέλιξη» για να ερμηνεύσουν νέες καταστάσεις για παλαιά φαινόμενα, γεγονότα και πράξεις, αλλά καλό θα ήτανε να αναλαμβάνει ο καθένας συντελεστής την ευθύνη της μετάλλαξης υπογράφοντας την παράστασή του και όχι να εκτίθεται μέσω μιας αφίσας στην οποία αναγράφεται το βαρύγδουπο: “ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ” για μια χορευτική κατάσταση – αναπαράσταση επί θεατρικής σκηνής (επιμελητές του χορού και μουσικοί)!!!
Αυτό αφορά επίσης και ένα πραγματικό γεγονός όπως ο γάμος και κυρίως τον μουσικό στην προκειμένη περίπτωση.
Το παράδειγμά μας και πιο συγκεκριμένα, κι όχι μοναδικά, είναι ο σκοπός του Γάμου ή της Νύφης για τους Κυκλαδίτες ή Γκιουζαέρι ή Πατινάδα του Γάμου για την στεριανή Ελλάδα ή……, ο οποίος είναι ΔΡΟΜΙΚΟΣ και ΜΟΝΟ σκοπός μιας προσωπικής μέγιστης διαβατήριας τελετουργίας, αλλά και κοινοτικής εκδήλωσης συνάμα!!!!!!

https://xoroballomata.wordpress.com/2016/07/10/%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%80%CF%8C%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CE%AC%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CF%87%CE%BF%CF%81%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%80%CF%8C%CF%82/

σημ.:
εξέλιξη = αλλαγή κατάστασης (πορεία, μετάλλαξη) κι όχι προοδευτική αλλαγή (βελτίωση με θετικό πρόσημο) λόγω νέων συγγενών ή παράπλευρων διαφοροποιήσεων με συντελεστή χρόνου. Αρκετές φορές η εξέλιξη είναι αντιστρόφως ανάλογη μιας νέας κατάστασης αλλά με θετικό πρόσημο.

Χριστούγεννα μιας άλλης εποχής στο Αγερσανί της Νάξου

Αναδημοσίευση από το blog:

Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

Η περίοδος των Χριστουγέννων με αυτή του Πάσχα θεωρούνται για την χριστιανοσύνη οι πιο σημαντικές θρησκευτικές περίοδοι του χρόνου.
Για το λόγο αυτό γύρω από αυτές τις περιόδους δημιουργήθηκαν πολλά έθιμα του λαϊκού και θρησκευτικού εορτολογίου.
Στις Κυκλάδες οι εορτασμοί του «Δωδεκαημέρου» (Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Θεοφάνεια) έχουν έναν μοναδικό, ιδιαίτερο χαρακτήρα ο οποίος ποικίλλει  από νησί σε νησί.
Σήμερα τα έθιμα αυτά στη Νάξο αποτυπώνουν παλιές συνήθειες και ξυπνούν νοσταλγικές στιγμές.
Κάποια παρασύρθηκαν στη λαίλαπα του χρόνου, άλλα πάλι παραμένουν αναλλοίωτα… Τα έθιμα των Χριστουγέννων της Πρωτοχρονιάς αλλά και των Φώτων διαφέρουν, ελάχιστα όμως, από χωριό σε χωριό…  Κάλαντα, χοιροσφάγια, καλικάτζαροι, χριστόψωμα και κουκουλομαεριές συνθέτουν το χριστουγεννιάτικο κλίμα στη Νάξο.

Γράφει η Φιλίππα Καραμπάτση στην εργασία της με θέμα «Λαογραφική Συλλογή εκ του χωρίου Άγιος Αρσένιος που έγινε τα Χριστούγεννα του 1968 και έχει μεταφερθεί στο βιβλίο του Ν.Κεφαλληνιάδη: ΓΕΡΣΑΝΙ ΝΑΞΟΥ».
Την παραμονή των Χριστουγέννων ζυμώνουμε τα Χριστόψωμα που είναι πούλοι, μακρουλά ψωμιά για να τά ‘χουμε να τα δώσουμε σ’ αυτούς που λένε τα κάλαντα. Την παραμονή των Χριστουγέννων σφάζουμε και τους χοίρους. Συνέχεια

«Τα δίκτυα των χορευτικών τραγουδιών της Νάξου πάνε στον Κινίδαρο» (Κινίδαρος, 8 Αυγούστου 2017)

Του Μανώλη Σέργη, Καθηγητή Λαογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ από το Blog του Συλλόγου Κυνηδαριωτών Νάξου “Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ”
Δημοσιεύουμε την επιστολή του Μανόλη Γ. Σέργη, Καθηγητή Λαογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, που αφορά την εκδήλωση Πολιτισμού που πραγματοποιήθηκε στο χωριό μας, στις 8 Αυγούστου 2017.
Ο σύλλογος για άλλη μια φορά ευχαριστεί όλους όσους συνέβαλαν και συμμετείχαν στην πραγματοποίηση αυτής της εκδήλωσης.
Η επιστολή έχει ως εξής:
Με αφορμή την εκδήλωση «Τα δίκτυα των χορευτικών τραγουδιών της Νάξου πάνε στον Κυνήδαρο» (Κυνήδαρος, 8 Αυγούστου 2017)
Προτίθεμαι να δημοσιεύω εις το εξής από τις στήλες της Φωνής κάποια άρθρα σχετικά με τη διαχείριση του «παραδοσιακού» ναξιακού πολιτισμού, όπως την πραγματώνουν πλέον σήμερα νέοι φορείς και επιτελεστές της. Η εκδήλωση του τίτλου του άρθρου στάθηκε η αφορμή για καταγραφή κάποιων πρώτων σκέψεων.
Ήταν (συνοπτικά) μια εκδήλωση λόγου, ήχου και εικόνας που αφορούσε στους μουσικούς δρόμους της Νάξου, στα μουσικά δίκτυα στην ταυτότητα και την κινητικότητα του χορευτικού τραγουδιού, έτσι όπως αυτά «εγκαταστάθηκαν», αναπροσαρμόστηκαν και αφομοιώθηκαν δημιουργικά στα χορευτικά δρώμενα του Κυνηδάρου. Οι αμύητοι στα θεωρητικά ζητήματα που εθίγησαν κατά τη διάρκειά της από τον δρα κ. Σταύρο Χ. Σπηλιάκο ίσως έπαθαν «πολιτισμικό σοκ», ακούοντας την ανάλυση του συναδέλφου, που ανέτρεπε τετριμμένες «αλήθειες» και ανιστόρητα «συμπεράσματα».
Φορέας αυτής της ξεχωριστής παράστασης ήταν ο πολιτιστικός σύλλογος του Κυνηδάρου, ο οποίος διατρανώνει στο σχετικό Δελτίο Τύπου ότι «διοργανώνοντας για πρώτη φορά μια τόσο μεγάλη εκδήλωση, δώσαμε τον καλύτερο μας εαυτό για την άψογη οργάνωση της». Ορθότατα, αληθέστατα. Αν θυμηθούμε, λοιπόν, ότι κύριος διαχειριστής της πολιτιστικής μας παράδοσης είναι σήμερα οι λεγόμενοι πολιτιστικοί σύλλογοι, η περίπτωση του συγκεκριμένου συλλόγου («Αγίου Γεωργίου Κυνηδάρου») ανήκει στις δυναμικές εξαιρέσεις του κανόνα, με δεδομένο ότι έχω κατά νουν ανάλογες αντίστοιχες εκδηλώσεις από τον οικείο αλλά και τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο…
Όμως, πίσω από τα δραστήρια μέλη του υπήρχε ένας επιστημονικός συνεργάτης τους. Αναφέρομαι στον Σταύρο Σπηλιάκο, γνώριμο στο ναξιακό κοινό, (τουλάχιστον) από τις επιτυχείς οργανώσεις ανάλογων παλαιότερων εκδηλώσεων της Ο.ΝΑ.Σ. και τις επιστημονικές του συνδρομές στη μελέτη όψεων του ναξιακού πολιτισμού (και όχι μόνον), ο οποίος επέβαλε αναντιρρήτως στους ανθρώπους του συλλόγου τη δική του αισθητική για μια πολύμορφη παράσταση και τις επιστημονικές του γνώσεις για την κινητικότητα των τραγουδιών και της μουσικής τους. Επέβαλε επίσης την ανάθεση της ψυχαγωγίας του κοινού στους φορείς της ίδιας της προβαλλόμενης ψυχαγωγίας (ενεργητικούς αλλά και παθητικούς, «παλιούς» και νεώτερους δηλαδή κληρονόμους της, οργανοπαίκτες και τραγουδιστές). Ερασιτέχνες οι περισσότεροι, αλλά διαμένοντες στο χωριό και στο νησί, ζωντανό δηλαδή τμήμα της καθημερινότητάς του, έγιναν (ανα)παραγωγοί και καταναλωτές του πνευματικού προϊόντος του οικείου μουσικού τους κόσμου. Ο κ. Σπηλιάκος γνώριζε ότι προσπαθεί να ανασκηνοθετήσει (εκτός χρόνου και χώρου) έναν επιβιώνοντα εν πολλοίς πολιτισμό. Προσπάθησε να προσεγγίσει την απλησίαστη αυθεντικότητα των πραγμάτων, αλλά κυρίως να υμνήσει τον ορχούμενο Κυνηδαριώτη άνθρωπο, όχι τον χορό του. Στράφηκε σε μια εντελώς ανθρωποκεντρική θεώρηση των πραγμάτων. Τις ικανότητες αυτές δεν τις διαθέτει ο καθείς τυχάρπαστος (μέλος απλό ενός συλλόγου ή επιλεγμένος από αυτόν «γνώστης» του μουσικοχορευτικού μας πολιτισμού, κυκλοφορούν τέτοιοι αρκετοί με την ανοχή όλων μας) που αναλαμβάνει να οργανώσει μια μουσική ή άλλης φύσεως εκδήλωση.
Οι σύλλογοι ας αναλογισθούν με σοβαρότητα το έργον που αυτόκλητοι ανέλαβαν. Έχουν τεράστια ευθύνη, τα παραγόμενα προϊόντα της διαχείρισής τους φθάνουν ενίοτε στα όρια του γελοίου… Ο εκ-πολιτισμός που επιχειρούν καλύτερα να λείπει… Η καταφυγή στους ειδικούς (χωρίς εισαγωγικά) είναι μια πρώτη, επιβεβλημένη ανάγκη. Το επιβεβαίωσε το κοινό τής εν λόγω παράστασης (υπέρ τα 650 άτομα), ασυνήθιστο σε τέτοιου είδους θεάματα, που καταχειροκρότησε όλους τους συντελεστές της, γιατί «ανέγνωσε» σε αυτήν το διαφορετικό, την ποιότητα, την ευθύνη.
Για την ιστορία και τιμής ένεκεν αναφέρω ότι τραγούδια (χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων) ερμήνευσαν οι συγχωριανοί και συγχωριανές τους Γιώργος Μιχ. Παρτσινέβελος, Στάθης Νικ. Κλουβάτος, Μιχάλης Αντ. Κουνάδης, Μαρία Ιωάν. Καρποντίνη-Χαλαστάρα, Αικατερίνη Ιωάν. Καρποντίνη-Γεροντάκη, Ελισάβετ Κων. Σκουλαξίνου-Τσελέντη, Ανθούλα Ιωάν. Καρποντίνη-Λεγάκη, Ολυμπία Μιχ. Παρτσινέβελου-Καρποντίνη και Ευαγγελία Δημ. Καρποντίνη-Κουνάδη. Ουδείς από τους/τις παραπάνω είναι επαγγελματίας, τραγουδούν για να κάνουν ομορφότερη τη ζωή τους, για να εκφράσουν ποιητικά και μουσικά τον εσώτερο κόσμο τους. Έπαιξαν δε οι συγχωριανοί τους μουσικοί Μανούσος Καρποντίνης – βιολί∙ Σταύρος Γκούφας – τραγούδι∙ Νίκος Ιακ. Κονιτόπουλος – βιολί, λαούτο, μπουζούκι∙ Στέλιος Ιακ. Κλουβάτος – βιολί και τραγούδι∙ Στέλιος Ιωάν. Κουνάδης – βιολί∙ Κώστας Κατσιούλης – βιολί, τραγούδι∙ Δημήτρης Ματθ. Κουνάδης – βιολί∙ Νίκος Γκούφας – λαούτο∙ Κώστας Ιωάν. Κουνάδης – λαούτο∙ Μανώλης Ιωάν. Τουμπακάρης – λαούτο, τραγούδι∙ Πασχάλης Γ. Κλουβάτος – λαούτο∙ Βαγγέλης Όθωνα Κακλαμάνος – κιθάρα, τραγούδι∙ Λιαρμακόπουλος Νίκος – τζαμπούνα∙ Κώστας Ι. Τσελέντης – ντουμπάκι και Ανθούλα Ιωάν. Καρποντίνη-Λεγάκη – τραγούδι. Κάποιοι από τους παραπάνω μουσικούς είναι επαγγελματίες, άλλοι όχι, άλλοι «παλαιοί», πολλοί νέοι, που όπως προείπα, διαμένουν στο νησί. Σημειώνω, τέλος, ότι κατά την διάρκεια της παράστασης προβλήθηκαν, τιμής ένεκεν πρωτίστως, οι μουσικές οικογένειες του χωριού.
Ήταν ακόμη μια ένδειξη της επιχειρούμενης στοχοθεσίας εκ μέρους του κ. Σπηλιάκου: Να προβάλει τους φορείς / διαμορφωτές του μουσικοχορευτικού φαινομένου στο χωριό.

ΟΙ ΚΥΚΛΑΔΕΣ σε Compact “σεμιναριακά μαθήματα”.

Οι χοροί και τα τραγούδια των ανθρώπων που δημιούργησαν τον δικό τους

μα και Αιγαιοπελαγίτικα συγγενικό, λαϊκό πολιτισμό.

Βλέπω προσκλήσεις από φορείς με βαρύγδουπους τίτλους και καλούν σε σεμινάρια όπου θα εισηγηθούν και χορούς π.χ. «ΚΥΚΛΑΔΩΝ» ή «ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ», ενώ σε ότι αφορά τις υπόλοιπες περιοχές εστιάζουν (και σωστά πράττουν) σε ιδιαίτερες περιοχές ευρύτερων πολιτισμικών περιοχών.

Μάλιστα!!!

Kyclades CompactΔηλαδή θέλουν να μας πουν πως, χορολογικά και μουσικολογικά, οι πολυνησίες, οι μικρόκοσμοι των Κυκλάδων ας πούμε, ή των Δωδεκανήσων, είναι συμπλέγματα νησιών που μπορούν να ειδωθούν από αέρος, οπότε: “… μοιάζουν τα σπίτια με σπιρτόκουτα και με μυρμήγκια οι ανθρώποι…”.

Δηλαδή το σκεπτικό τους είναι: “ας εξετάσουμε τι συμβαίνει με τις περιοχές που συνορεύουμε πολιτισμικά, αλλά ας ρίξουμε κι ένα τουριστικό προορισμό μέσα προς άγρα ΄΄πελατών΄΄ ”.

Και πάλι μάλιστα!!!

Αγαπητοί, ακόμα και τα τουριστικά περιοδικά της μακρινής Σουηδίας έχουν ειδικά αφιερώματα για κάθε νησί ξεχωριστά των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων κ.λπ..

ΒΕΛΟΣ

Τα παλιότερα χρόνια [όταν ήμασταν εμείς φοιτητές και κάναμε το μάθημα των Ε.Π.Χ. με κλειδοκυμβαλίστρια (sic)] διαβάζαμε βιβλία (1-2 υπήρχαν) που συνοπτικά αναφέρονταν σε χορούς με επί μέρους τίτλους: “Χοροί της Πελοποννήσου (Καλαματιανός, Τσάμικος)  – του Αιγαίου  (Συρτός, Μπάλος)– της Κρήτης (Χανιώτικος, Πεντοζάλη)” κ.ά.

Οι «Πανκυκλαδικές» ή «Πανδωδεκανησιακές» σεμιναριακές συναντήσεις υπήρξαν πράγματι. Έβαλα κι εγώ το χεράκι μου, σε χρόνους όμως, που η επιτόπια με συμμετοχική παρατήρηση συστηματική επιστημονική έρευνα ήταν ανύπαρκτη ή ήταν στα σπάργανα.

Σήμερα πλέον, δεκάδες νέοι άνθρωποι καταπιάστηκαν με ιδιαίτερες εστίες λαϊκού πολιτισμού και πρέπει να τους δώσουμε βήμα και χώρο. Το ποιός μελέτησε συστηματικά και μπορεί να βγει στο βήμα καθώς και τ’ αποτελέσματα της «δουλειάς» θα το δείξει σιγά – σιγά ο “αμερόληπτος” χρόνος!!!! Η συστηματική επιστημονική έρευνα βέβαια μικρών κατά τόπους κοινοτήτων είναι ακόμα ζητούμενο.

Το 2017 πάλι τα ίδια;

“Σούστα Δωδεκανήσων”, “Μπάλλος Αιγαίου”, “Συρτός Κυκλάδων”;

Νισάφι  πια!!!!

Εκτός κι αν στα μάτια και κυρίως στη σκέψη μας φαίνονται όλα ίδια. Τότε ισχύει το:

“στο σκοτάδι, όλες οι αγελάδες φαίνονται μαύρες”.

Προς Ανάρρωση [4]: «Σκοπός του Γάμου»: χορευτικός σκοπός;

Αρκετά χρόνια τώρα ο “Σκοπός της νύφης” («Σκοπός του Γάμου»), από δρομικός σκοπός και μόνο (την ημέρα του γάμου) έχει γίνει χορευτικός και μάλιστα σαν πρώτος σκοπός του γλεντιού του γάμου.
Κι όμως ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΣΚΟΠΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΧΟΡΕΥΤΕΙ!!!

Μάλιστα όταν ένας βιολάτορας δεν έπαιζε καλά για να ικανοποιήσει τη χορευτική διάθεση του “πελάτη του”, οι άλλοι “συνάδελφοί” έλεγαν γι’ αυτόν, πως: “αυτός παίζει τον σκοπό του γάμου”.
Αυτό που ακούμε λοιπόν στο βίντεο αυτό είναι μια νέα αυθαίρετη κατάσταση με γύρισμα σε μπάλλο μακριά από κάθε παραδομένο κοινοτικό κανόνα.

Αυτά που αναφέρονται εδώ είναι γνωστά στους παλιούς λαϊκούς οργανοπαίχτες της Νάξου. Αυτή η νέα κατάσταση έχει γίνει πλέον “παράδοση” για τους νεότερους (χορευτές κι οργανοπαίχτες), οι οποίοι όμως αγνοούν αυτό που παραδόθηκε και μάλιστα δεν “σηκώνουν και κουβέντα”.
Επίσης, αυτός ο άκριτος νεωτερισμός των Ναξίων οργανοπαιχτών έχει επιδράσει και στα ανά την Ελλάδα αντίγραφα που αφορούν παραστάσεις χορευτικών ομάδων, οι οποίες χορεύουν τον Σκοπό του Γάμου (Νύφης) ούτε καν ως Συρτό αλλά Μπάλλο!!!!!



Στη συνέχεια (στο επόμενο βίντεο) ο Σκοπός του Γάμου εμφανίζεται ως Μπάλλος και μάλιστα της Κύθνου. Η εκτέλεση όμως που ακούγεται  είναι από δίσκο LP της Δ. Στράτου Νο 4 και έχουν παίξει Αξώτες οργανοπαίχτες κ.ά. [ο Κινιδαριώτης Γιώργος Κονιτόπουλος (Θεός) βιολί και ο Απεραθίτης Π. Μάρκου τραγούδι] και επομένως Αξώτικη απόδοση κι όχι Κυθνή :

Από το 3′ 01» και μετά!!!!!!!

Σχόλιο της Μαρίας Ξεφτέρη:
“Και να προσθέσω σε αυτές τις καίριες και επίκαιρες παρατηρήσεις του κ. Σπηλιάκου ότι κάτι ανάλογο δε παρατηρούμε και με την «πατινάδα», που ως σκοπός αρχικά του τραπεζιού, ως σκοπός δρομικός, έχει μεταλλαχθεί σε εναρκτήριο χορό στα γλέντια, στα πανηγύρια κ.λπ.; Αναρωτιέμαι, πώς συντελέστηκε αυτή η αλλαγή στους κανόνες; Σαφώς και ήταν πάντα αναπόσπαστο κομμάτι του γλεντιού, πότε όμως οι χορευτές απώλεσαν τη συνείδηση της λειτουργίας αυτού του σκοπού…;”

ΜΝΗΜΗ ΚΙΝΙΔΑΡΙΩΤΙΣΣΑΣ –ΑΘΗΝΑΣ ΤΟΥΜΠΑΚΑΡΗ—(16.2.2016)

Αθηνά (για την συνέντευξη)Η Αθηνά Τουμπακάρη γεννήθηκε το 1929.
Το 1960 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, στο Γαλάτσι όπου διέμενε μέχρι και σήμερα. Είναι κόρη του φημισμένου Κινιδαριώτη λαουθιέρη Γιώργη Γεροντάκη (Κονομογιώργη).
Η Αθηνά Τουμπακάρη, σαν κόρη λαουθιέρη, αλλά κυρίως λόγω χαρακτήρος και κοινωνικής μόρφωσης, αποτελεί μια αληθινά ζωντανή πηγή πληροφοριών, που είχα την τύχη να αντλήσω απ’ αυτή αρκετό από το υλικό που συγκέντρωσα.
Το παρακάτω, δικό της, κείμενο παρατίθεται πρωτίστως ως συμβολή στην αλήθεια, αλλά και ως Τιμή σ΄ ένα πρόσωπο που έχει κάνει τρόπο ζωής το λαϊκό πολιτισμό του χωριού της.

Απόσπασμα κειμένου της:
«Τις λίγες μου γνώσεις, κάνω και γω γραμμές, να πω κάτι για τον δικό μου τόπο. Για την ιδιαίτερη πατρίδα μου τη Νάξο, και κυρίως για το μικρό το όμορφο χωριό μου τον Κινίδαρο.
Πολλές παραδόσεις, θρύλοι και ιστορίες που γαλούχησαν γενιές και γενιές ακόμη και την δική μου, σβήνουν και χάνονται στο πέρασμα του χρόνου. Λίγα πράγματα πια δεν ζουν μόνο μες στο μυαλό εμάς των μεγαλυτέρων και άντεξαν και ζουν και συνεχίζονται. Ένα απ’ αυτά είναι και η Μουσική μας παράδοση. Σ’ αυτή ακριβώς τη μουσική παράδοση του τόπου μου θ’ αναφερθώ.
Ιδιαίτερα οι Ναξιώτες σ’ όσες αντίξοες συνθήκες και αν βρεθούν, τραγουδώντας και χορεύοντας τις αντιμετωπίζουν. Κατ’ εξοχήν όμως τούτο το μικρό, τούτο το ξεχασμένο απ’ τους εκάστοτε τρανούς, χωριό, ο Κινίδαρος είχε δικό του, κατάδικό του, ύφος και παράδοση στη μουσική και στο χορό. Αλήθεια δε η μεγαλύτερη του «παραγωγή», από παλιά ως τα σήμερα, είναι ο χορός, το τραγούδι και η μουσική.
Όμως ποιος είναι ο Κινίδαρος;
Ευρίσκεται 15 μόλις χιλιόμετρα Β.Α. της Χώρας. Ξαπλωμένος ανέμελα στα ριζά μιας λοφογραμμής, λούζεται από το πρωί ως το βράδυ, χειμώνα – καλοκαίρι στο φως του ήλιου. Τον επισκέπτη που θ’ ανεβεί στον Κινίδαρο μέσω Μελάνων, θα υποδεχθεί ο φύλακας και προστάτης του χωριού Άγιος Γεώργιος, ενοριακός του ναός. Αντίκρυ στο χωριό, ο μικρός Ζας «Ζευς» (ο μεγαλύτερος είναι του Φιλωτιού), υψώνει υπερήφανα το 750 μ. ανάστημα του, αγναντεύοντας από τις τρεις κορυφές του αν όχι όλη τη Νάξο, τουλάχιστο την πεδινή. Στους πρόποδες του βουνού εδώ και 80 χρόνια περίπου βρί-σκεται κτισμένο το εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου. Βιγλάτορας, άγρυπνος φρουρός και προστάτης των ναυτικών μας αγναντεύει το πέλαγος.
Αυτό λοιπόν το χωριό των 300 μονίμων κατοίκων όσο μικρό και αν φαίνεται είναι και προ παντός ήταν πηγή χα¬ράς. Δικαίως ξένοι περαστικοί, γοητευμένοι από τον εύθυμο τρόπο ζωής των κατοίκων του τον ονόμασαν «Απίκραντο». Κι αυτό όχι γιατί εκεί βασιλεύει διαρκώς η ευτυχία. Αλλά μια ρίμα, ένα τραγούδι ή ένα μοιρολόι, είναι αρκετά να σκορπίσουν γρήγορα της πίκρας τα νέφη.
Όλοι οι Νάξιοι είναι ποιητές, ποιητάρηδες, τραγουδιστές και χορευτές. Μα δεν είναι υπερβολή ούτε καύχηση αν πούμε πως απ’ δω, απ’ τον Κινίδαρο ξεκίνησαν πολλοί, απ’ τα γύρω χωριά και κυρίως τα ορεινά, και έμαθαν Τσαμπούνα, Λαούτο, Βιολί, Κλαρίνο και Τουμπάκι.
Τώρα που λείψαμε, που ξενιτευτήκαμε κι απλώσαμε τα κλαδιά μας, στις διάφορες ξενιτιές και λέμε «τα κλαδιά μας», γιατί οι ρίζες μας βρίσκονται πολύ βαθιά, αμετακίνη-τα θαμμένες, σε τούτο τον τόπο. Τώρα καταλάβαμε πως ο Κινίδαρος…
Είχε βιολιά που στέναζαν
λαούτα που βογκούσαν
και είχεν και τραγουδιστές
που τα πουλιά σιωπούσαν.
Ο Κινιδαριώτης ποιητάρης, τραγουδιστής, χορευτής και δεξιοτέχνης μουσικός, πρέπει να αναζητηθεί εδώ και πολλά χρόνια. Πολύ πριν το 1900″…..

Γαλάτσι Απρίλης 1991

………………………………………
Ολόκληρο το κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “ΝΑΞΙΑΚΑ” 29, (1991)6 και αναδημοσιεύτηκε στο βιβλίο του Στ. Σπηλιάκου, Παιχνίδια και Παιχνιδιατόροι του χορού στη Νάξο, Α. Αναγνώστου, Αθήνα 2003, σ. 210-218
…………………………….
(Σταύρος Χ. Σπηλιάκος, από τη μακρινή Ελβετία)

Αρέσει σε %d bloggers: