• Αρχείο κατά κατηγορία

  • Αρχείο κατά μήνα

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 26 ακόμα followers

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Ιουλίου 2018
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Μάι.    
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031  
  • Διαχείριση

  • Advertisements

Σχετικά με τις χορευτικές παραστάσεις και άλλα τινά

ΤΩ… ΑΓΝΩΣΤΩ ΧΟΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩ

Αγαπημένε μου δάσκαλε,
νοιώθω, από την αγάπη και την βαθιά εκτίμηση που σου έχω, την ανάγκη να μοιραστώ μαζί σου τις σκέψεις και τα συναισθήματα που με οδήγησαν στην απόφαση να σταματήσω να έρχομαι στα μαθήματα.
Ταυτόχρονα θα ήθελα να σου κοινοποιήσω κάποιους προβληματισμούς και παραινέσεις γιατί αν δεν με καταλάβεις εσύ, δεν θα με καταλάβει κανένας άλλος.
Όχι για την δική μου «εκτόνωση», αλλά από ενδιαφέρον για την υπόθεση της ανάδειξης του μοναδικού παραδοσιακού πολιτισμού μας. Και επειδή πιστεύω ότι εσύ, με το κύρος, τις γνώσεις και την αγάπη για το αντικείμενό σου, μπορείς να συμβάλλει στον επαναπροσδιορισμό των μεθόδων και των στόχων ώστε να κερδηθεί αυτή η μάχη (ναι, μάχη!…).

Συγχώρεσέ με, αλλά θα χρειασθεί να είμαι λίγο φλύαρος για να γίνω κατανοητός.

Ήμουν πια σχεδόν πενηντάρης όταν ενδιαφέρθηκα να μάθω παραδοσιακούς χορούς.
Από τότε γύρισα πολλές χορευτικές ομάδες, τα παράταγα, ξαναδοκίμαζα αλλού, αλλά πουθενά δεν «στέριωσα». Σίγουρα έφταιγαν η ιδιορρυθμία και η ηλικία μου, όμως παρ’ ότι γνώρισα συμπαθητικούς ανθρώπους, νομίζω ότι, το κλίμα της παρέας που αναζητούσα, αντικειμενικά, δεν υπήρχε.
Χαριεντιζόμασταν στο μάθημα, άντε και κανένα καλαμπούρι και η σχέση έμενε σε αυτό το επίπεδο.
Δεν υπήρχε το δέσιμο που έψαχνα.
Αυτό το δέσιμο, θα έλεγα το φρόνημα, ενέπνεε (κάποτε) η συμμετοχή (το αίσθημα του ανήκειν) σε ένα συγκεκριμένο τοπικό – κοινωνικό χώρο και το γεννά (ακόμη και σήμερα!) η μέθεξη των πανηγυριών και των γλεντιών, που τόσο έχουμε απαξιώσει. Αλλά σε αυτό θα αναφερθώ αργότερα.
Υπάρχουν και οι διάφοροι εθνοτοπικοί σύλλογοι, αλλά εγώ είμαι 3 γενιές γκάγκαρος και ενσυνείδητος «Πανέλληνας» και δεν μπορώ να ενταχθώ / περιορισθώ σε ένα τέτοιο χώρο. Σέβομαι και εκτιμώ το έργο τους, αλλά έχει διαφορετική στόχευση από την δική μου.
Εμένα με ενδιέφερε να γνωρίσω τον αστείρευτο λαϊκό πολιτισμό μας, τους υπέροχους και μοναδικούς χορούς και τις μουσικές της πατρίδας μας, που αγνοούσα· και παράλληλα να συμβάλω στη διάδοση – αναβίωση και αποκατάστασή τους στο σύγχρονο πολιτιστικό γίγνεσθαι.
Αλλά και να το απολαύσω! Συνέχεια

Advertisements

Σαρωνιές και σαρωνάδες στη Νάξο

Αναδημοσίευση από:
https://orinosaxotis.blogspot.gr/2017/07/blog-post.html
Blog: ΟΡΕΙΝΟΣ ΑΞΩΤΗΣ (Γιώργος Μανωλάς) – email: giorgos.manolas@yahoo.gr

Στον Κυνίδαρο υπήρχαν οι σαρωνάδες, δηλαδή αυτοί που έφτιαχναν τις σαρωνιές (σκούπες από βούρλα). Η Μπελερίνα ήταν η πιο ξακουστή σαρωνού, αλλά και η Κεραμιώταινα και η Ανουσούλα. Το Μάη μαζεύανε τα βούρλα από τα ποτάμια. ….. Τα βούρλα οι Κυνιδαριώτες και οι Κεραμιώτες τα μαζεύανε από τις Βουρλάδες, του Ροδινού τον ποταμό, στ’ Ακρωτήρι, στη Παχιά Άμμο και στον Αμμίτη. Τους Κυνιδαριώτες για να τους πειράξου τους έλεγαν:

«σαράντα σαρωνιέ , σαράντα πενταροδεκάρες»

Η Βοντορήνη (Ειρήνη Ι. Μάρκου ) από την Απείρανθο έλεγε για τους σαρωνάδες:

… “ο νους μου είναι τη μια στον Καλαντό , την άλλη στον Λυώνα
Την άλλη στον Κυνίδαρο , στου βρούλου τον κοιτώνα
Πο κει εννιέται η βρουλιά και είν’ τση βρουλιάς ο τόπος
Η τέχνη και το κάμωμα τση σαρωνιάς ο τρόπος
Εκεί πο βρουλομπλέκανε τα βρούλα στα δαχτύλια
Κι εβγάνα ντα στο μεστωμά σ’ ώρα γλυκιά κι ανήλια
Και κάναε τσι σαρωνιές τσι πρασινοβρουλένιες
Στην εποχή που η ζωή ήζε με λίες έγνοιες
Κι εβγαίνανε μες’ στα χωριά και τσ’ εμοσκοπουλούσα
Κι από χωριό ντου σε χωριό ώρες επορπατούσα
Ι’ αυτό το πήραν τ’ όνομα και λεν τζι σαρωνάδες
Κι είναι κι επόμεινε ντωνε από καιροί χιλιάδες
Τση σαρωνιάς το κάμωμα θα χουνε πάντα στίμα
Μες στων Αξωτώ τη μιλιά στσι γλώσσες και στη ρίμα”.

Από δημοσίευμα του Νίκου Κεφαλληνιάδη στα Ναξιακά Χρονικά

 

Άλλο ήθη, άλλο έθιμα: Διευκρινίσεις

Του Μανώλη Σέργη, Αθμιου Καθηγητή Λαογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Το θέμα του σημερινού άρθρου είναι σαφές ήδη από τον τίτλο του. Αποδεικνύω ότι οι όροι ήθη και έθιμα είναι εντελώς διαφορετικοί, αλλά εμείς, ακόμη και οι «ειδικοί», τους συνεκφέρομε στον λόγο μας, λες και είναι ταυτόσημες έννοιες.

Ήθη είναι τα αισθήματα, οι αντιλήψεις, οι νοοτροπίες, οι στάσεις, οι συμ­περιφορές των μελών των κοινωνικών ομάδων που συναπαρτίζουν έναν λαό, τον ελληνικό φερ’ ειπείν. Είναι π.χ. οι απόψεις του «παραδοσιακού» ανθρώπου για τον θάνατο και την μετά από αυτόν ζωή, το απολύτως αντι-καταναλωτικό πνεύμα του, η στάση του έναντι του δι­καίου και του αδίκου, η ηθική του γενι­κώς, οι (λίγο – πολύ κοινές) απόψεις του για τις σχέσεις του με τη γυναίκα και τα παιδιά του, η συμπεριφορά του έναντι των κοινωνικά αποκλεισμένων, η σχέση του με τον χρόνο, κλπ. κλπ. Σε αυτά τα ήθη των «παλαιών» ας αντιπαραβάλλουμε τα ήθη των σύγχρονων Ελλήνων, των μετά τουλάχιστον το 1970: Είναι τα ίδια; Όλα; Ή τίποτα δεν θυμίζει τα αλλοτινά ήθη; Αναφέρω μερικά προς σύγκριση: Καταναλωτισμός, θεοποίηση της υλικότητας (πολυτελή αυτοκίνητα), καταφυγή σε πρακτικές και μη χρονοβόρες λύσεις (πλαστικό, φαστ-φουντ, κλπ.), άλλες από­ψεις περί γάμου, περί της προγαμήλιας ηθικής των κοριτσιών, ατομικισμός, κλπ. Συνέχεια

Και πάλι “ο σκοπός του Γάμου ή της Νύφης”

Συμβαίνει πολλές φορές να επανέρχεσαι σε ένα θέμα, για το οποίο πίστευες ότι έχεις πει, γράψει, συζητήσει αρκετά, ώστε να γίνει κατανοητή η αλήθειά του (σου). Κατανοώ (με συμπάθεια) επίσης αυτούς που χρησιμοποιούν την λέξη – όρο «εξέλιξη» για να ερμηνεύσουν νέες καταστάσεις για παλαιά φαινόμενα, γεγονότα και πράξεις, αλλά καλό θα ήτανε να αναλαμβάνει ο καθένας συντελεστής την ευθύνη της μετάλλαξης υπογράφοντας την παράστασή του και όχι να εκτίθεται μέσω μιας αφίσας στην οποία αναγράφεται το βαρύγδουπο: “ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ” για μια χορευτική κατάσταση – αναπαράσταση επί θεατρικής σκηνής (επιμελητές του χορού και μουσικοί)!!!
Αυτό αφορά επίσης και ένα πραγματικό γεγονός όπως ο γάμος και κυρίως τον μουσικό στην προκειμένη περίπτωση.
Το παράδειγμά μας και πιο συγκεκριμένα, κι όχι μοναδικά, είναι ο σκοπός του Γάμου ή της Νύφης για τους Κυκλαδίτες ή Γκιουζαέρι ή Πατινάδα του Γάμου για την στεριανή Ελλάδα ή……, ο οποίος είναι ΔΡΟΜΙΚΟΣ και ΜΟΝΟ σκοπός μιας προσωπικής μέγιστης διαβατήριας τελετουργίας, αλλά και κοινοτικής εκδήλωσης συνάμα!!!!!!

https://xoroballomata.wordpress.com/2016/07/10/%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%80%CF%8C%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B3%CE%AC%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CF%87%CE%BF%CF%81%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%80%CF%8C%CF%82/

σημ.:
εξέλιξη = αλλαγή κατάστασης (πορεία, μετάλλαξη) κι όχι προοδευτική αλλαγή (βελτίωση με θετικό πρόσημο) λόγω νέων συγγενών ή παράπλευρων διαφοροποιήσεων με συντελεστή χρόνου. Αρκετές φορές η εξέλιξη είναι αντιστρόφως ανάλογη μιας νέας κατάστασης αλλά με θετικό πρόσημο.

Χριστούγεννα μιας άλλης εποχής στο Αγερσανί της Νάξου

Αναδημοσίευση από το blog:

Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

Η περίοδος των Χριστουγέννων με αυτή του Πάσχα θεωρούνται για την χριστιανοσύνη οι πιο σημαντικές θρησκευτικές περίοδοι του χρόνου.
Για το λόγο αυτό γύρω από αυτές τις περιόδους δημιουργήθηκαν πολλά έθιμα του λαϊκού και θρησκευτικού εορτολογίου.
Στις Κυκλάδες οι εορτασμοί του «Δωδεκαημέρου» (Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Θεοφάνεια) έχουν έναν μοναδικό, ιδιαίτερο χαρακτήρα ο οποίος ποικίλλει  από νησί σε νησί.
Σήμερα τα έθιμα αυτά στη Νάξο αποτυπώνουν παλιές συνήθειες και ξυπνούν νοσταλγικές στιγμές.
Κάποια παρασύρθηκαν στη λαίλαπα του χρόνου, άλλα πάλι παραμένουν αναλλοίωτα… Τα έθιμα των Χριστουγέννων της Πρωτοχρονιάς αλλά και των Φώτων διαφέρουν, ελάχιστα όμως, από χωριό σε χωριό…  Κάλαντα, χοιροσφάγια, καλικάτζαροι, χριστόψωμα και κουκουλομαεριές συνθέτουν το χριστουγεννιάτικο κλίμα στη Νάξο.

Γράφει η Φιλίππα Καραμπάτση στην εργασία της με θέμα «Λαογραφική Συλλογή εκ του χωρίου Άγιος Αρσένιος που έγινε τα Χριστούγεννα του 1968 και έχει μεταφερθεί στο βιβλίο του Ν.Κεφαλληνιάδη: ΓΕΡΣΑΝΙ ΝΑΞΟΥ».
Την παραμονή των Χριστουγέννων ζυμώνουμε τα Χριστόψωμα που είναι πούλοι, μακρουλά ψωμιά για να τά ‘χουμε να τα δώσουμε σ’ αυτούς που λένε τα κάλαντα. Την παραμονή των Χριστουγέννων σφάζουμε και τους χοίρους. Συνέχεια

ΟΙ ΚΥΚΛΑΔΕΣ σε Compact “σεμιναριακά μαθήματα”.

Οι χοροί και τα τραγούδια των ανθρώπων που δημιούργησαν τον δικό τους

μα και Αιγαιοπελαγίτικα συγγενικό, λαϊκό πολιτισμό.

Βλέπω προσκλήσεις από φορείς με βαρύγδουπους τίτλους και καλούν σε σεμινάρια όπου θα εισηγηθούν και χορούς π.χ. «ΚΥΚΛΑΔΩΝ» ή «ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ», ενώ σε ότι αφορά τις υπόλοιπες περιοχές εστιάζουν (και σωστά πράττουν) σε ιδιαίτερες περιοχές ευρύτερων πολιτισμικών περιοχών.

Μάλιστα!!!

Kyclades CompactΔηλαδή θέλουν να μας πουν πως, χορολογικά και μουσικολογικά, οι πολυνησίες, οι μικρόκοσμοι των Κυκλάδων ας πούμε, ή των Δωδεκανήσων, είναι συμπλέγματα νησιών που μπορούν να ειδωθούν από αέρος, οπότε: “… μοιάζουν τα σπίτια με σπιρτόκουτα και με μυρμήγκια οι ανθρώποι…”.

Δηλαδή το σκεπτικό τους είναι: “ας εξετάσουμε τι συμβαίνει με τις περιοχές που συνορεύουμε πολιτισμικά, αλλά ας ρίξουμε κι ένα τουριστικό προορισμό μέσα προς άγρα ΄΄πελατών΄΄ ”.

Και πάλι μάλιστα!!!

Αγαπητοί, ακόμα και τα τουριστικά περιοδικά της μακρινής Σουηδίας έχουν ειδικά αφιερώματα για κάθε νησί ξεχωριστά των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων κ.λπ..

ΒΕΛΟΣ

Τα παλιότερα χρόνια [όταν ήμασταν εμείς φοιτητές και κάναμε το μάθημα των Ε.Π.Χ. με κλειδοκυμβαλίστρια (sic)] διαβάζαμε βιβλία (1-2 υπήρχαν) που συνοπτικά αναφέρονταν σε χορούς με επί μέρους τίτλους: “Χοροί της Πελοποννήσου (Καλαματιανός, Τσάμικος)  – του Αιγαίου  (Συρτός, Μπάλος)– της Κρήτης (Χανιώτικος, Πεντοζάλη)” κ.ά.

Οι «Πανκυκλαδικές» ή «Πανδωδεκανησιακές» σεμιναριακές συναντήσεις υπήρξαν πράγματι. Έβαλα κι εγώ το χεράκι μου, σε χρόνους όμως, που η επιτόπια με συμμετοχική παρατήρηση συστηματική επιστημονική έρευνα ήταν ανύπαρκτη ή ήταν στα σπάργανα.

Σήμερα πλέον, δεκάδες νέοι άνθρωποι καταπιάστηκαν με ιδιαίτερες εστίες λαϊκού πολιτισμού και πρέπει να τους δώσουμε βήμα και χώρο. Το ποιός μελέτησε συστηματικά και μπορεί να βγει στο βήμα καθώς και τ’ αποτελέσματα της «δουλειάς» θα το δείξει σιγά – σιγά ο “αμερόληπτος” χρόνος!!!! Η συστηματική επιστημονική έρευνα βέβαια μικρών κατά τόπους κοινοτήτων είναι ακόμα ζητούμενο.

Το 2017 πάλι τα ίδια;

“Σούστα Δωδεκανήσων”, “Μπάλλος Αιγαίου”, “Συρτός Κυκλάδων”;

Νισάφι  πια!!!!

Εκτός κι αν στα μάτια και κυρίως στη σκέψη μας φαίνονται όλα ίδια. Τότε ισχύει το:

“στο σκοτάδι, όλες οι αγελάδες φαίνονται μαύρες”.

«Ο Εκατόλογος» στον Κινίδαρο της Νάξου

%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3%ce%b3-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%aeΑπόσπασμα από: “Το Δημοτικό Τραγούδι εις τον Κινίδαρον” (σ. 702-704)

4… «Ο Κινίδαρος είναι εκ των πλέον πιστών εις τας παραδόσεις του χωρίον της Νάξου.
Τούτο, ασφαλώς, το οφείλει όχι μόνον εις τον συντηρητικόν χαρακτήρα των κατοίκων του αλλά και εις την έως σήμερον απομόνωσίν του και την έλλειψιν επικοινωνίας με τα άλλα χωρία και τον έξω κόσμον. Ο αμαξιτός δρόμος τον οποίον προανεφέραμεν, μόλις τελευ­ταίως ηνοίχθη. Αυτό επέτρεψεν εις τον Κινίδαρον να μείνη επί έτη έως σήμερον μακράν της επιδράσεως του συγχρόνου μοντέρνου πολι­τισμού και να διατηρήση μετά πάροδον τόσων ετών αγνά και αμόλευτα τα ωραία ήθη και έθιμά του.
Ο Κινίδαρος είναι το χωρίον της φιλοξενίας και της διασκεδά­σεως. Ο ξένιος Ζευς, ο οποίος ελατρεύθη 5επί του γειτονικού όρους του «Ζας του Κινιδάρου», ουδέποτε εγκατέλειψε τον θρόνον του από το φιλόξενον χωρίον.
Ο χορός και τα «βιολιά» αποτελούν το πάθος των κατοίκων του. Όχι μόνον κατά τας μεγάλας εορτάς και εις τας πανηγύρεις, αλλά και εκάστην Κυριακήν -κατά το θέρος σχεδόν καθημερινώς – οι Κινιδαριώτες συναθροίζονται εις την πλατείαν του χωρίου και «νυχτοξημερώνονται» χορεύοντες. Κάθε Κινιδαριώτης είναι και ένας «Ζορ­μπάς»!!. Το πάθος των ακριβώς αυτό προς την μουσικήν και τον χορόν και την διατηρουμένην αυτήν μεγάλην μουσικοχορευτικήν παράδοσιν επιθυμών να δικαιολογήση και ο προαναφερθείς, όπως είδομεν θρύλος, ισχυρίζεται ότι:«Οι Κινιδαριώτες βαστάνε από φυλή οργανοπαιχτών, τραγουδιστών και χορευτών».
Πράγματι ακόμη και τα επίθετα των κατοίκων του χωρίου προ­έρχονται, όπως φαίνεται, εξ ονομάτων λαϊκών οργάνων, όπως Τουμπακάρης – από το τουμπάκι – και Τσαμπουνάρης – από την τσαμπού­να. Όπως δε μας επληροφόρησαν οι γέροντες του χωρίου: «Παλιότερα, που δεν υπήρχανε τα βιολιά ή με τα τσαμπουνοτούμπακα ήθελαν να χορεύουνε ή με τα τραγούδια».
Από εδώ ακριβώς επήγασε και η ανάγκη της απομνημονεύσεως και διατηρήσεως πολλών δημοτικών τραγουδιών υπό των κατοίκων του, δια να τα τραγουδούν – ελλείψει μουσικών οργάνων – προς συνοδείαν του χορού. Εξ αυτού δυνάμεθα να δικαιολογήσωμεν και το γε­γονός της υπάρξεως εις τον Κινίδαρον τόσων πολλών παραλλαγών ε­νός και του αυτού, πολλάκις, τραγουδιού. Πρέπει όμως να σημειώσωμεν, ότι οι Κινιδαριώτες δεν δέχονται παθητικώς το δημοτικόν τραγούδι, αλλά μετέχουν εις αυτό δημιουργικά, προσθέτοντες ή αφαιρούντες εις αυτό, αναλόγως προς το καλλιτεχνικόν των «γούστο»…»
…………………………………………………
Σημ.: Η συλλογή των τραγουδιών οφείλεται στο ζεύγος δημοδιδασκάλων του χωριού, στο οποίο υπηρέτησαν κατά την περίοδο πριν το 1963 (έτος έκδοσης της συλλογής από τον Ν. Κεφαλληνιάδη) Νικολάου και Ειρήνης Δημητροκάλλη.

Ηχητικό απόσπασμα:

 

Αρέσει σε %d bloggers: