• Αρχείο κατά κατηγορία

  • Αρχείο κατά μήνα

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 20 ακόμα followers

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Δεκέμβριος 2010
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Νοέ.   Φεβ. »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    2728293031  
  • Διαχείριση

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς στον Κινίδαρο της Νάξου


 Αφήγηση:  Σταύρος  Γκούφας (Σταυράκης)       

Κάλαντα: παιδιά της Νάξου

 

Την παραμονή των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, μόλις σκοτεινιάσει, βγαίνουν τα παιδιά κατά παρέες και λένε τα κάλαντα. Από δυο-τρεις μέρες πριν, τους έχουν πει οι μητέρες τους τα τραγούδια πού θα πουν σε κάθε σπίτι. Εκτός από τα μικρά παιδιά, μετά το δείπνο βγαίνουν κι οι μεγάλοι με βιολιά και τα «λένε» μέχρι το πρωί. Σε κάθε παρέα πρέπει να είναι ένας καλός στιχοπλόκος αναγνωρισμένης ποιητικής αξίας για ν’ αυτοσχεδιάζει τα δίστιχα πού θα τραγουδιούνται έξω από κάθε σπίτι.

Πριν αρχίσουν τα δίστιχα, πού επί τόπου αυτοσχεδιάζουν, τραγουδούν τα κάλαντα, τα συνηθι­σμένα δηλαδή στιχάκια.

«Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά

ψηλή μου δενδρολιβανιά

κι αρχή καλός μας χρόνος

εκκλησιά με τα’ άγιο θρόνος».

ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΙΔΑΡΟ

Αρχιμενιά, κι αρχιχρονιά κι αρχή καλός σας χρόνος,

Αη Βασίλης έρχεται κι α’ πόθε κατεβαίνει,

από τση μάνας τ’ έρχεται και στο σχολειό του πάει,

Τρεις Ιεράρχαι τ’ απαντούν μέσα στο σταυροδρόμι.

-Βασίλη α’ πόθεν έρχεσαι κι α’ πόθε κατεβαίνεις;

-Από τση μάνας μ’ έρχομαι και στο σχολειό μου πάω.

-Κάτσε να φας, κάτσε να πιης, κάτσε να τραγουδήσης.

-Μα ‘γώ γράμματα μάθαινα, τραγούδια δεν ηξεύρω.

-Σαν και ξέρεις γράμματα, πες μας την άλφα – βήτα.

Και το ραβδάκι ακουμπά, να πη την άλφα – βήτα

και το ραβδί ξερό ‘τανε, χλωρά βλαστάρια πέτα

κι απάνω στσι χλωρούς βλαστρούς περδίκια φωλεμένα,

όχι περδίκια μοναχά, μόνον και χελιδόνια

και κάτω στα ριζάρια του πηγάδια και λιβάδια,

που κατεβαίνουν τα πουλιά και πίνουν κι ανεβαίνουν

και βρέχουν τις φτερούγες των και περιχούν τον κόσμο

κι αλούζουν τον αφέντη μας, τον πολυχρονεμένο.

T’ αφέντη

Μα σένα, ‘φέντη, πρέπει σου δαμασκηνό τραπέζι,

όνταν αθή η δαμασκηνιά ν’ αθή και το τραπέζι.

Μα πάλι ξαναπρέπει σου, να τρως κουλούρι’ αφράτα

και τον αθό της λεμονιάς  να γεύεσαι σαλάτα.

Μα πάλι ξαναπρέπει σου, το σίδερο κοντάρι,

πόχεις τα μπράτσα δυνατά κι είσαι και παλληκάρι.

Μα πάλι ξαναπρέπει σου καριόλα να κοιμάσαι,

βελούδο να σκεπάζεσαι, να μην κρυολογάσαι.

Της κεράς

Έπόπαμε τ’ αφέντη μας, να πούμε της κεράς μας.

-Κερά μαρμαροτράχηλη, και γασταρολαιμούσα,

-κερά, στη μέση τον σπιτιού, χρυσή λαμπάδα στέκει,

φέγγουν οι ναύτες και δειπνούν και τα καράβια ‘ράζουν,

φέγγουν και τα ναυτόπουλα και πάνε και υπνούνε.

Της Κόρης

Επόπαμε και τση κεράς ας πούμε και τση κόρης.

Κερά, τη θυγατέρα σου, κερά την ακριβή σου,

οχτώ μικροί την αγαπούν και δεκαχτώ μεγάλοι

κι ο πρώτος που την αγαπά, του πρέπει να την πάρη.

Απ’ το χεράκι την αρπά και σκάλες κατεβαίνει,

κάθε σκαλί τονε ρωτά, κάθε σκαλί τση λέγει,

-Κόρη να γίνης φρόνιμη, να γίνης διωματούσα.

-Σαν θες να γίνω φρόνιμη, να γίνω διωματούσα,

άμε κι αγόρασε σπαθί και σκιάδι τσιμουχένιο,

να μπης να βγης στον πόλεμο, να φαίνεσ’ ανδρειωμένος,

τότες θά γίνω φρόνιμη θά γίνω διωματοΰσα.

Του γιου

Επόπαμε τση κόρης μας, να πούμε και του γιου μας.

Εδώ ‘ναι ο γιος κι ο καλογιός κι ο καλαναθρεμμένος,

είναι στον κιούρη τ’ ακριβός στη μάνα χαϊδεμένος.

Και εις έτη πολλά.

Αφηγ. Στ. Γκούφας

(Τα άλλα Κάλαντα που είναι και σήμερα γνωστά και τραγουδιόντουσαν και στον Κινίδαρο, είναι τα Πελοποννησιακά ή λεγόμενα «Πανελλήνια». Αυτά στον Κινίδαρο τα λέγανε «Χτενάδικα» γιατί τα τραγουδούσαν οι Μωραΐτες.  Οι Μωραΐτες πηγαίνανε στο χωριό για να επισκευάσουνε τα χτένια απ’ τις κρεββαταριές και τους λέγανε «χτενάδες».)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: