• Αρχείο κατά κατηγορία

  • Αρχείο κατά μήνα

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 20 ακόμα followers

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Νοέμβριος 2010
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Οκτ.   Δεκ. »
    1234567
    891011121314
    15161718192021
    22232425262728
    2930  
  • Διαχείριση

Τέκνα του Ταΰγετου γράφουν για τα νησιά μας


Του Γεωργίου Λεων. Τζαννετή

Είμαι Ναξιώτης, αλλά διαβάζω με προσοχή κάθε προσιτό σ’ εμένα δημοσίευμα που αφορά το Αρχιπέλα­γος και τους Αιγαιοπελαγίτες. Συνήθως, δεν περιορίζομαι στην ιδική μου πνευματική απόλαυση, αλλά μεγενθύνω την ικανοποίηση μου διαδίδοντας και προβάλλοντας ό,τι καλύτερο διάβασα για τα νησιά και τους νησιώτες του Αιγαίου Πε­λάγους.

Ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους συσταίνω και δωρίζω, στην αρχή κάθε καινούριου χρόνου, το «Ημερολόγιο του Αρχιπελάγους», που κυκλοφορείται εγκαίρως, δηλαδή πριν από την πρωτοχρονιά. Πάντως, οφείλω να ομολογήσω ότι από τα κείμενα του Ημερολογίου μας διαβάζω με περισσότε­ρο ενδιαφέρον εκείνα που έγραψαν οι στεριανοί, όπως π.χ. το διήγημα του λακωνικής καταγωγής κ. Γιάννη Σαρ. Καργάκου «Μία.. Καινή Διαθήκη -Ιστορία της Άνδρου» (δημοσιεύθη­κε στο Ημερολόγιο του 2009). Το ίδιο κάνω και με τα σχετικά βιβλία: Προσέχω ιδιαιτέρως τους μη Αιγαιοπελαγίτες συγγραφείς. Άλλωστε ο σοφός Σολομών μας συμβουλεύει: «Εγκωμιαζέτω σε ο πέλας και μη το σον στόμα, αλλότριος και μη τα σα χείλη» (Παροιμ. ΚΖ’ 2).

Εξέθεσα τα προηγούμενα για να δικαιολογήσω την πε­ραιτέρω αναφορά μου σε δυο πρόσφατα βιβλία που συνέγρα­ψαν αντιστοίχως οι Πελοποννήσιοι Δικαίος Β. Βαγιακάκος και Σταύρος Χαρ. Σπηλιάκος. Το βιβλίο του κ. Βαγιακάκου τιτλοφορείται «Πέλαγος — Αρχιπέλαγος» (Εκδόσεις ΕΡΙΝΝΗ), και το βιβλίο του κ. Σπηλιάκου έχει το βασικό τίτλο «Ο Αιγαιοπελαγίτικος Μπάλλος» (Εκδόσεις Αντώνης Αναγνώστου). Και οι δύο συγγραφείς είναι άξια και χαρακτηριστικά τέκνα του Ταΰγετου, του «Πενταδάκτυλου» όρους, που δεσπόζει στη Λακωνία

Για τον ξακουστό Ταΰγετο έχει γράψει ο Νίκος Καζαντζάκης: «…Ό Ταΰγετος στέκεται απάνω άπα τα κεφάλια σα σπα­θί. Δεν ξέρω κανένα βουνά στον κόσμο που το νόημά του να είναι πια χειροπιαστό. Βλέπεις τον Ταΰγετο, και το στήθος σου πλαταίνει, όλοι οι μικροί λογισμοί αφανίζονται, ντρέπε­σαι για τη μικρή ασήμαντη ζωή που πέρασες, λαχταρίσεις ξάφ­νου να χιμήξεις για μια δύσκολη, επικίντυνη πορεία…» (βλ. «Ταξιδεύοντας» στα Μοριά — «Τα ερείπια της Σπάρτης»).

Το σημείωμα τούτο στο «Ημερολόγιο του Αρχιπελά­γους» δεν αποτελεί βιβλιοκρισία, άλλ’ αποβλέπει στην πλη­ροφόρηση των αναγνωστών μας για δύο πραγματείες, οι όποιες αναφέρονται στα νησιά μας και προέρχονται από σο­βαρούς μελετητές, γνήσια τέκνα του Ταΰγετου, που αφανίζουν τους μικρούς λογισμούς και πραγματοποιούν μια δύ­σκολη πορεία (πρβλ. τα ως άνω λόγια του Ν. Καζαντζάκη).

Ο κ. Δικαίος Β. Βαγιακάκος γεννήθηκε το 1917 στο χωριό Κοίτα της Μάνης και είναι επιφανής επιστήμονας γλωσσολόγος, με πλούσιο ερευνητικό, συγγραφικό και κοινωνικό έργο. Το 1937 έλαβε το πτυχίο της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1944 αναγορεύθηκε διδάκτορας της ίδιας Σχολής και τα επόμενο έτος διορίσθηκε συντάκτης στο Ιστορικά Δεξικό της Ελληνικής Γλώσσης της Ακαδημίας Αθηνών. Κατά τα έτη 1951-1953 πραγματοποίησε μετα­πτυχιακές σπουδές στη Σορβόνη, το φημισμένο Πανεπιστή­μιο του Παρισιού. Το 1955 έγινε διευθύνων του προαναφερ­θέντος Λεξικού και από το 1967 μέχρι το 1980, που συνταξιο­δοτήθηκε, υπηρέτησε ως Διευθυντής. Το συγγραφικό έργο του περιλαμβάνει περισσότερα από 500 δημοσιεύματα, σε αυ­τοτελή βιβλία και σε δεκάδες επιστημονικά περιοδικά, εφημε­ρίδες κ.λπ. Τα περισσότερα από αυτά είναι γλωσσικές μελέ­τες, όπως και το βιβλίο του «Πέλαγος – Αρχιπέλαγος», από το οποίο προέρχονται τα παραθέματα που ακολουθούν:

«…Μετά την άλωσιν της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Φράγκων (1204) αι Κυκλάδες απετέλεσαν ίδιον κράτος υπό τον τίτλον Δουκάτον του Αρχιπελάγους (1210), του οποίου ιδρυτής ήτο o Marco Sanudo dux Naxi, dux Aegaei Pelagi – dux Agio-Pelagi, dux Archipelagi.

Κατά τον C. Burcian […] η πρώτη παρουσία της λέξεως Archipelago υπάρχει εις την συνθήκην της 30 Ιουνίου του 1268 μεταξύ του Μιχαήλ Παλαιολόγου και του Raenerius Geno…

… Το Ιστορικόν Λεξικόν της Νέας Ελληνικής της τε κοι­νώς ομιλούμενης και των γλωσσικών ιδιωμάτων (έκδ. Ακα­δημίας Αθηνών) ετυμολογεί την λέξιν εκ του αρχι ως πρώτου συνθετικού και του ούσ. πέλαγος ως δευτέρου: αρχι-πέλαγος.

Το ρηματικόν αρχι (ρήμα άρχω) ως πρώτον συνθετικόν πολ­λών λέξεων, ονομάτων, επιθέτων, ρημάτων και επιρρημάτων προσδίδει αρχηγικήν σημασίαν εις το δεύτερον συνθετικόν, πάντοτε όμως επί ομοίων, ως: ιερεύς-αρχιερεύς, επίσκοπος-αρχιεπίσκοπος, στρατηγός-αρχιστράτηγος, μάγειρος-αρχιμάγειρος, ιατρός-αρχίατρος κ.ά.

Ο Ίω. Ευθυβουλίδης 1872 παρετήρησεν ότι η λέξις είναι Φραγκική, σχηματισθείσα εκ της βαθμιαίας παραφθοράς του ονόματος του Αιγαίου πελάγους. Μετά ταύτα, ο Γ. Ζηκίδης (Λεξικόν Ορθογραφικόν, Αθήναι 1913, σ. 249) έγραψεν ότι: το αρχιπέλαγος είναι νέα λέξις κακώς πλασθείσα εκ Φρα­γκικών λέξεων δηλουσών το Αιγαίον πέλαγος…».

 Ο κ. Σταύρος Χαρ. Σπηλιάκος γεννήθηκε ιό 1952 στη Σπάρτη. Το Φεβρουάριο του 1988 έγινε διδάκτορας Χορολογίας του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητι­σμού στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Προηγουμένως δίδαξε στη Μέση Εκπαίδευση ως Καθηγητής Φυσικής Αγωγής, από δε το έτος 1984 διδάσκει το μάθημα των Ελληνικών Παραδο­σιακών Χορών στο ως άνω Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθη­νών. Κέντρο των σχετικών ερευνών του ήταν αρχικώς η Νά­ξος. Τώρα συνεχίζει τα ερευνητικό έργο του με την καταγρα­φή και τη χορολογική μελέτη του χορευτικού φαινομένου στις περιοχές (κυρίως) του Μοριά και των Αιγαιοπελαγίτικων νησιών μας. Στα επιστημονικά επιτεύγματά του πρέπει να συνυπολογισθούν μονογραφίες, ερευνητικές εργασίες, ανακοι­νώσεις σε διεθνή συνέδρια κ. ά.

Κάτω από τον προαναφερθέντα κύριο τίτλο του νέου βι­βλίου του κ. Σπηλιάκου υπάρχουν και διευκρινιστικοί υπότιτλοι. Συνολικώς διαβάζομε την επιγραφή: «Ο Αιγαιοπελαγίτι­κος Μπάλλος υπό όρους χορολογικούς και λεξιλογικούς. – Γλωσσανάλυση – Ετυμολογία – Ερμηνευτική – Ιστορία».

Θα κλείσω τα σημείωμα τούτο με την παράθεση αποσπα­σμάτων από το «Προοίμιο» στο βιβλίο του κ. Σπηλιάκου:

«…Ο Μπάλλος αποτελεί τον δεύτερο από τους δυο χορούς της διακεκριμένης ενότητας Συρτού-Μπάλλου. Ανήκει στην κατηγορία των αντικριστών χορών. Απαντάται και με άλλες ονομασίες στα άλλα χωριά της Νάξου. Εμφανίζει ιστορικό παρελθόν που καθιστά την προέλευση του «προβληματική»… Χορεύεται από ένα μόνο ζευγάρι άνδρα και γυναίκας. Ο Μπάλ­λος ως χορός συζυγίας: άνδρα-γυναίκας, χορευτών-μουσικής, χορευτών-τραγουδιού, χορευτών-περιβάλλοντος, αγγίζει αν δεν είναι, τα όρια της θεατρικής πράξης, που έχει αρχή, μέ­σον και τέλος, μέγεθος, ένταση και μέτρο αισθητικής σημα­σίας. Είναι μίμηση, εκλαμβανόμενη ως ενεργητική πράξη πε­ρισσότερο ή λιγότερο δημιουργικής αφομοίωσης ενός προτύ­που. Έχει χορογραφία του ενός ξεχωριστά, αλλά και των δύο μαζί. Χορεύει «χώρια ο καθαένας οπού τον άλλο, μα σύμφω­να πάλι ο ένας με τον άλλον». Έχει σχέση άμεση με την μουσική σύνθεση που τον συνοδεύει. Έχει μεγάλη ή μικρή διάρ­κεια με αντίστοιχη μουσική σύνθεση. Έχει ρυθμική αγωγή που είναι αργή από την αρχή μέχρι το τέλος ή εναλλασσόμε­νη αργή, γρήγορη – πολύ γρήγορη…

Ο Μπάλλος ως μίμηση είναι αναπαράσταση αξιόλογων πε­ριεχομένων της ζωής, αναπαράσταση της κοινωνίας του χωρι­ού, όπου ο καθένας ανεξαίρετα παίρνει με τη σειρά του τη θέ­ση του κομπάρσου, του πρωταγωνιστή και του απλού θεατή…

Ο Μπάλλος ως συνέχεια και διακεκριμένη ενότητα με τον Συρτό, ως χορευτική συζυγία, ως συζυγία χορού και αυτοσχέ­διου τραγουδιού, ως συζυγία τραγουδιού και μουσικής «χο­ρογραφίας», είναι κυρίαρχη γλώσσα της πολιτισμικής ταυτό­τητας της κυκλαδικής πολυνησίας και γλώσσα της αιγαιοπε­λαγίτικης πολιτείας.

Διαπιστώνεται ότι, με την ολοκλήρωση του μουσικοχορευτικού έργου του Μπάλλου, ξετυλίγεται μια υπέρταση, συμμα­χία του Απολλώνιου και του Διονυσιακού πνεύματος. Έτσι πραγματώνεται η υπέρτατη επιδίωξη της μουσικοχορευτικής πράξης μέσα στο χορευτικό γεγονός ως τέχνης αισθητικής τε­λειότητας…».

Ανέκδοτο                                                                          Απρίλιος 2010

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: