• Αρχείο κατά κατηγορία

  • Αρχείο κατά μήνα

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 20 ακόμα followers

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Απρίλιος 2009
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Μαρ.   Μάι. »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    27282930  
  • Διαχείριση

Ο «Παραδοσιακός» πολιτισμός παραδί-δ-εται ή παραδί-ν-εται;


Προς φίλους Ναξίους (κι όχι μόνο…)

«Μια φορά κι έναν καιρό…»

Έτσι. Σα ν’ αρχίζει ένα παλιό παραμύθι ηχεί στ’ αυτιά μας, εδώ και κάμποσα χρόνια, αυτό που λέμε κι εννοούμε «παραδοσιακό πολιτισμό».

Θα μου πείτε πως, αυτό που σήμερα εμφανίζεται ως φαινόμενο, ως πράξη, ιδιαίτερα στη μουσική και το χορό, θα είναι παράδοση αύριο. Ναι, ίσως, αλλοίμονο!!

Στο σχολείο, μας μάθαιναν αρχαία ελληνικά (μετάφραση, συντακτικό κ.λπ.), χρήσιμα πράγματα, αλλά δεν μας τόνισαν, όσο θα έπρεπε, τα μεγάλα νοήματα για τον κόσμο, για τη ζωή, για τον συνάνθρωπο. Τι είναι π.χ. και ποια φιλοσοφία ζωής σηματοδοτούν ο Ιωνικός, ο Δωρικός, ο Κορινθιακός ΡΥΘΜΟΣ. Τι είναι «ρυθμός»; Μήπως είναι ο χτύπος της καρδιάς, μήπως η ανατολή κι η δύση, μήπως ένα ποίημα, ένα τραγούδι, μια μελωδία, μια χορευτική φιγούρα, ένα τσακλίμι;

Όταν αναφερόμαστε στον παραδοσιακό (τον πνευματικό κι όχι τόσο τον υλικό) πολιτισμό, τον προσδιορίζουμε (χρονικά) ανάμεσα στις δυο τελευταίες δεκαετίες του προπερασμένου αιώνα και, το πολύ, στη δεκαετία του 1970, όπου υπήρχαν και ζώντα πρωτόκολλα. Για τον πολιτισμό αυτό έχουν γραφεί πολλές επιστημονικές μελέτες.

Μεταξύ λοιπόν του παραδοσιακού – λαϊκού πολιτισμού που μας παραδόθηκε κι αυτού που θα παραδώσουμε υπάρχουν ειδοποιοί διαφορές, όπως:

α) Το «ανώνυμο» (όχι πάντοτε) της δημιουργίας.

β) Η συν-δράση της κοινότητας. Μια απόλυτα δημοκρατική λειτουργία, όπου όλοι είναι ίσοι μεταξύ τους και ξεχωρίζει το ταλέντο ενός ή μιας στο τραγούδι, τη στιχοπλοκή, το χορό, και

γ) η δημοκρατική αποδοχή από το σύνολο της κοινότητας και στη συνέχεια η προσθαφαίρεση στοιχείων, η οποία δημιούργησε τον (μουσικό, τραγουδιστικό, χορευτικό) χαρακτήρα του κάθε χωριού, της κάθε οικογένειας, αλλά και του κάθε ατόμου της ίδιας οικογένειας.

Τα τρία παραπάνω αξιώματα του χορευτικού και μουσικού λαϊκού μας πολιτισμού, σήμερα έχουν εκ των πραγμάτων ανατραπεί, ενώ καλούμαστε εμείς οι νεότεροι, όχι πλέον να τα παραδώσουμε, αλλά να τα διαχειριστούμε. Ήδη αυτά έχουν «παραδοθεί» στις ορέξεις ενός ιμπεριαλιστικά ενεργούντος κόσμου, αυτού των δισκογραφικών, και όχι μόνον, εταιρειών [μουσικών παραγωγών δίσκων, μουσικών παραγωγών τηλεοπτικών και ραδιοφω(ο)νικών εκπομπών κ.ά].

Να τον διαχειριστούμε αυτόν τον πολιτισμό, ναι, αλλά πώς;

Με ήθος!!! (Το ήθος εδώ αφορά στον χαρακτήρα, το μόνιμο τρόπο του πράτειν, τους τρόπους, τις συνήθειες, το σύνολο των κανόνων της ατομικής και κοινωνικής συμπεριφοράς, το φρόνημα).

Ο χορός έχει σαν υποκείμενό του τον άνθρωπο. Αυτός ο άνθρωπος έχει ένα ορισμένο ήθος. Αυτός λοιπόν που διαχειρίζεται το δημιούργημα (δηλ. το χορό, το τραγούδι) του δημιουργού ανθρώπου πρέπει να το διαχειρίζεται με το ανάλογο του δημιουργού ανθρώπου ήθος. Πρέπει να είναι «ηθοποιός», δηλ. να μορφοποιεί χαρακτήρες, να γίνει «ηθολόγος», δηλ. να μιμείται χαρακτήρες ή τρόπους με μιμικά σχήματα. Διαφορετικά: «εξ ηθέων τον ήλιον ανατείλαι» = ο ήλιος θα ανατέλλει μακριά από το συνηθισμένο γι’ αυτόν μέρος.

Ανατροπή;

Όλοι εσείς φίλοι αναγνώστες, καταλαβαίνω ότι είσαστε έτοιμοι να αμφισβητήσετε τις απόψεις μου, αλλά και να θέσετε πολλά ερωτήματα. Αυτή είναι και η πρόθεσή μου, δηλ. μέσα από τις σελίδες αυτού του blog ν’ ανοίξει ένας διάλογος, που τόσο μας λείπει και δεν έχει γίνει μέχρι τώρα για τέτοια θέματα.

· Απόλυτα φυσικό το ερώτημά σας: “κύριε, δεν καταλάβατε ότι άλλαξαν οι εποχές, τα πράγματα, οι καταστάσεις”; Παρ’ όλ’ αυτά και ασχέτως με ότι γίνεται στην Αθήνα, δεν γίνονται γλέντια, πανηγύρια στα χωριά μας και ιδιαίτερα το καλοκαίρι; Δεν οργανώνονται (λόγω των ημερών) εκδηλώσεις για τις Απόκριες;

· Τί μπορεί να σημαίνουν σήμερα για ένα νέο παιδί οι λέξεις “ντουράς”, “πετρελαιόλυχνο”, “ζουλοπρόβατα”, “βουτσί”, “μεθύρα”, “ζευγάς” και άλλες πάμπολλες;

· Ποιά λειτουργική αξία μπορεί να έχει ο Μπάλλος και η διαδικασία του (“εγώ παντρεύτηκα με Μπάλλο”) σε νέους της εποχής του internet;

· Τί νόημα μπορεί να έχει ο στίχος:

“Δεν τονε θέλω το βοσκό (γ)ιατί διπλοσφυρίζει

κι όπου περάσ’ η βράκα του τσι βουρβουλιάς μυρίζει”;

Τα ερωτήματα όλων μπορεί και πρέπει να είναι δεκάδες.

Με την άδειά σας, να θέσω κι εγώ μερικά;

1η ενότητα

· Με ποιο τρόπο λειτούργησε η παράδοση της «παράδοσης» στα παιδιά μας;

· Κάθε χρόνο και για 8-10 χρόνια η Ομοσπονδία Ναξιακών Συλλόγων (Ο.ΝΑ.Σ.) οργάνωνε εκδηλώσεις με χορούς και τραγούδια, άλλοτε απ΄ όλες τις Κυκλάδες κι άλλοτε μόνο από τη Νάξο. Πόσοι απ΄ αυτούς, που συμμετείχαν τότε στις χορευτικές ομάδες, συνεχίζουν να χορεύουν στην ιδιωτική τους ζωή; Πόσοι απ’ αυτούς παρέδωσαν στη νέα γενιά τον τρόπο ζωής τους;

· Πόσοι νέοι συμμετέχουν στις δραστηριότητες των εν Αττική Συλλόγων των Ναξίων; Με μια παρουσία σας στην κοπή της πίτας της Ο.ΝΑ.Σ. θα ενημερωθείτε. Ο μέσος όρος ηλικίας αυτών που παραβρίσκονται κάθε χρόνο είναι 40-60 ετών.

· Κάθε χρόνο, στην κοπή της πίτας των Συλλόγων βραβεύονται και τα παιδιά που εισήχθησαν σε κάποιο Πανεπιστημιακό ή Τεχνολογικό Τμήμα και που κατάγονται από το χωριό που εκπροσωπεί κάθε Σύλλογος (sic). Τι γνωρίζουν αυτά τα παιδιά της Αττικής για το χωριό τους, και για τα συμβαίνοντα σ’ αυτό; Τι άλλο κάνουμε, ως συλλογικό κίνημα, γι’ αυτά, πως τα εντάσσουμε στις παραγωγικές πνευματικές δυνάμεις του χωριού και του συλλογικού κινήματος;

· Γνωρίζετε ότι, στο επιχειρησιακό πρόγραμμα του Δήμου Νάξου 2008-2010 δεν προβλέπεται ούτε ένα ευρώ για τη χρηματοδότηση των σκοπών του «Χορολογικού και Μουσικολογικού Κέντρου» – ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ, με έδρα τον Κινίδαρο; Σημειώστε εδώ ότι τούτο αποτελεί Νομικό Πρόσωπο του Δήμου Νάξου;

· Ρίχνοντας μια ματιά στο διαδίκτυο για να δείτε ότι στις 120 περίπου ιστοσελίδες που αναφέρονται στη Νάξο γνωρίζετε ότι μόνο στις 5 ή 6 (με εξαίρεση προσωπικές ή σχολικές ιστοσελίδες) γίνεται αναφορά στο λαϊκό πολιτισμό; Οι ζώσες λαϊκές πολιτιστικές δυνάμεις υποτιμώνται ή και αγνοούνται  παντελώς. Όλα στην υπηρεσία της ανερμάτιστης τουριστικής ανάπτυξης. Ας θυμηθούμε εδώ ότι μόλις το 2006, ο Δήμος Ναξίων εξέδωσε ένα πολυτελή τόμο (ιστορικό, πνευματικό απόκτημα χαρακτηρίστηκε). Γιατί δεν αναρτήθηκε ακόμα στο διαδίκτυο; Γιατί δεν αποτελεί το δώρο από τους Συλλόγους στους νέους φοιτητές; Αντ’ αυτού τί;

· Τι έγιναν τα πορίσματα από τα τόσων ετών συνέδρια της Ο.ΝΑ.Σ. για την ανάπτυξη (και την πολιτιστική) του νησιού;

2η ενότητα

· Γιατί ο Μπάλλος, σχεδόν, εξαφανίστηκε από το ζωντανό κυρίως, τραγουδιστικό ρεπερτόριο;

· Γιατί ακούγονται στα μαγαζιά, στα «πανηγύρια», στις τηλεοπτικές εκπομπές, πενήντα nonstop (sic) συρτά και μάλιστα ποτ-πουρί και ξαφνικά περνάνε (οι καλλιτέχνες) στο «χορέψετε χορέψετε» (χωρίς να έχει προηγηθεί η μουσική σύνθεση του Μπάλλου) και πραγματοποιείται διαγωνισμός ταχύτητας (ρυθμικής αγωγής) και χορευτικής αταξίας;

Γνωρίζετε ότι σε ορεινό χωριό της Νάξου το περασμένο καλοκαίρι έγινε και διαγωνισμός χορού; Τα νέα παιδιά χόρεψαν ομαδικό Μπάλλο και διαγωνίστηκαν στην κινητική φυσική αντοχή. . Γιατί ότι μας έρθει στο μυαλό πρέπει να το κάνουμε πράξη; Κυριολεκτικά ότι μας έρθει. Θα μου πείτε πως και το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας πραγματοποιεί κάθε χρόνο διαγωνισμό στα σχολεία στον παραδοσιακό χορό. Και λοιπόν; Έχετε πολλά στοιχεία που να σας πείθουν για τη σοβαρότητα πολλών αποφάσεων του Υ.ΠΕ.Π.Θ.;

. Ήτοι «όπου γάμος και χαρά η Βασίλω πρώτη».

· Τι νόημα έχει η ύπαρξη, κάθε χειμώνα τόσων «νησιώτικων μαγαζιών»; Γιατί δεν ενώνουν τις δυνάμεις τους οι Ναξιώτες τραγουδιστές-τριες και οργανοπαίχτες;

· Μέχρι πότε οι χορευτικές ομάδες θα συνωστίζονται στα τηλεοπτικά πλατώ και τις πλατείες σε Κυριακάτικα και εορταστικά προγράμματα για να χορέψουν δήθεν παραδοσιακκούς χορούς με δήθεν παραδοσιακά τραγούδια;


Τι σημαίνει και ποια η σχέση του δημοτικού τραγουδιού των νησιών μας μες στίχους όπως:

α) «κοριτσάρα μου για σένα όλα τα λεφτά…»

β) «ερωτεύτηκα την καθηγήτριά μου…»

γ) «μου λες τα μαθηματικά πως δεν καταλαβαίνεις,

μα και τ’ αρχαία ελληνικά ότι δεν καταφέρνεις.

Ιδιαίτερα σου κάνω

χάνω το μυαλό μου χάνω…».

Μήπως οι στίχοι αυτοί αποτελούν ρεπορτάζ από τη σημερινή καθημερινότητάς μας;

· Γνωρίζετε ότι, στα videoclips που έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο και που αφορούν στο χορό, οι εικόνες φαντάζουν εξωφρενικά αναντίστοιχες δείχνοντας τη «δασκάλα» (sic) ενός συλλόγου να μαθαίνει αγόρια και κορίτσια να κάνουν τσακλίμια του αμπρουστινού;

· Τι νόημα έχει εγώ να «διδάσκω» σε χορευτικά 2 &’ 3 συλλόγων χωριών; Μήπως σε λίγα χρόνια (αν δεν έχει συμβεί ήδη) μόνο από τις φορεσιές (αν είναι κι αυτές της προκοπής) θα μπορούμε να διακρίνουμε από πιο χωριό είναι το καθένα χορευτικό;  Το πως αντιδρούν οι ίδιοι οι νέοι στο θέαμα που βλέπουν μας το καταθέτουν οι ίδιοι στο διαδίκτυο (στο facebook) καίτοι αυτοί μπορεί ν’ ανήκουν στη μειοψηφία.

Ο/Η Maria ……. (Greece) έγραψε
26 Ιανουαρίου 2009 στις 9:49 μ.μ.

Χθες βρέθηκα σε 1 παραδοσιακό ηπειρώτικο γλέντι, όπου χόρεψε μπροστά ένας εξαιρετικός κύριος ετών…87! Ήταν ο πιο εντυπωσιακός πρωτοχορευτής που είδα ποτέ! Καθώς όμως το νόμισμα έχει πάντα 2 όψεις, στο τέλος του κύκλου χόρευε ένας κύριος 30-35 ετών. Έκανε ό,τι μπορούσε προκειμένου να τον προσέξει το κοινό (τούμπες, ψαλίδια, στροφές…) με καλή τεχνική & ανύπαρκτο χορευτικό ήθος. Αυτό που χρειάζεται τελικά είναι να μάθουμε τους νέους χορευτές πρώτα να σέβονται και μετά να επιδεικνύονται με ακατάπαυστες φιγούρες που ενίοτε οδηγούν σε γελοιότητες!

Ο/Η Christoforos ……. έγραψε
29 Ιανουαρίου 2009 στις 1:23 μ.μ.

Δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο με τη Μαρία παρακάτω! Ο χορός και μάλιστα ο παραδοσιακός από οποιοδήποτε μέρος της Ελλάδας ή του κόσμου πρέπει να είναι κατάθεση ψυχής να καταλαβαίνεις ότι αυτός που χορεύει είτε πρώτος είτε τελευταίος το νιώθει πραγματικά και όχι να μετατρέπεται σε γυμναστική επίδειξη.

Πού πήγαν αυτοί που χορεύουν σ’ ένα τασάκι, που πήγαν οι κλωτσάριδοι, οι ανετουμπανιστοί και τόσες άλλες εικόνες, που αποδίδουν τα ιδιαίτερα χορευτικά χαρακτηριστικά του κάθε χωριού και του καθενός και που δίνουν πολυμορφία κινήσεων και επομένως πλούτο διάφορων και διαφορετικών συναισθημάτων; Παλιά οι χορευτές κάνανε μοσκαριά τις απόκριες στο χορό τους για να μην τους αναγνωρίσουν οι συγχωριανοί τους. Αυτά τα ιδιαίτερα χορευτικά γνωρίσματα χάθηκαν. Η εικόνα των χορευτικών ιδιαίτερων χαρακτηριστικών μοιάζει πια σαν να βλέπουμε τη Νάξο από ελικόπτερο, όπου ο Ζας χάνει το ύψος του και γίνεται ένα με τα Λειβάδια και τη θάλασσα.

· Μήπως εννοούμε διάσωση, διάδοση της παράδοσης τις δραστηριότητες Ένας Τζαμουνιέρης παρελαύνει στη ΧώραΔήμου του νησιού μας, έτσι όπως έχουν την δυνατότητα να δουν όλοι οι πολίτες του κόσμου στο διαδίκτυο στην παρακάτω φωτογραφία;

· Μήπως εννοούμε διάσωση και διάδοση τις οργανωμένες δραστηριότητες των τοπικών συλλόγων (σε σχέση με το χορό, τα χορευτικά δρώμενα και το τραγούδι; Ας ανασύρουμε οι παλιότεροι εικόνες από παλαιότερες αυθόρμητες και πάνδημες κοινοτικές εκδηλώσεις και οι νεότεροι ας ρίξουν μια ματιά στο διαδίκτυο, και ας τα συγκρίνουνε με τις σημερινές.

· Μήπως εννοούμε διάσωση και διάδοση τις τηλεοπτικές παραγωγές, παλαιότερων χρόνων, που προβάλλονται από τη δημόσια τηλεόραση στις 6 το πρωί της Καθαρής Δευτέρας; Στις 6 το πρωί. Αν είναι δυνατόν.

· Μήπως εννοούμε διάσωση και διάδοση τις τηλεοπτικές παραγωγές της ΕΤ3 “Ο Τόπος και το Τραγούδι του” που παρουσίασε την πλέον πλαστή εικόνα της Νάξου (με ορισμένες λαμπρές εξαιρέσεις); Προσέξτε αντίληψη του “ερευνητή – παρουσιαστή” της εκπομπής, δημοσιογράφου και συγγραφέα Γ. Μελίκη: “Ο «Τόπος και το Τραγούδι του» της ΕΤ3 συνεχίζει το οδοιπορικό στην «εκτός των τειχών» Ελλάδα αποκαλύπτοντας την εθνο-μουσικολογική, ιστορική και μουσικογραφική ταυτότητα των ιδιαίτερων σημείων της ελληνικής περιφέρειας”. Γι’ αυτό πληρώνουμε όλοι την ΕΡΤ.

Δεκάδες είναι τα ερωτήματα που μπορούν να τεθούν απ’ όλους μας. Σε πολλά απ’ αυτά έχουν δοθεί και καταγραφεί απαντήσεις.

Το νέο ερώτημα είναι:

Γιατί δεν γίνεται έστω μια προσπάθεια να συγκεντρωθούν αυτά τα ερωτήματα και να τολμήσουμε να δώσουμε απαντήσεις.

Πού είναι τα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα που γνωστικό αντικείμενό τους (ερευνητικό και διδακτικό) έχουν  την Ελληνική ΓΛΩΣΣΑ, τη Λαογραφία, την Ανθρωπολογία, τη Μουσικολογία και τη Χορολογία. Ποιά είναι η δημόσια περέμβασή τους;  Είναι καλή, σπουδαία, άξια, εθνικά υπερήφανη η “Αρχαιολογία” της παράδοσης. Αν όμως δεν κατέβουν στο λαό είτε με “στρογγυλά” (τετράγωνα για νά ΄χουν γωνίες) τραπέζια και με οποιουσδήποτε άλλους τρόπους ή δεν ανέβουν στο διαδίκτυο κοντά στους νέους, τότε……….

Όλες οι παραπάνω σκέψεις με οδηγούν να κλείσω το σημείωμά μου αυτό, πάλι με ερώτημα, που είναι όμως ταυτόχρονα και πρόταση.

Είμαστε έτοιμοι για ένα δημόσιο διάλογο;

Να μιλήσουμε για τη μορφωτική δύναμη και την παιδαγωγική αξία του λαϊκού μας πολιτισμού στις εκφάνσεις της μουσικής, του τραγουδιού και του χορού;

Ποιός φορέας θα αναλάβει να κάνει την αρχή;

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: