• Αρχείο κατά κατηγορία

  • Αρχείο κατά μήνα

  • Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

    Μαζί με 20 ακόμα followers

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Απρίλιος 2009
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Μαρ.   Μάι. »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    27282930  
  • Διαχείριση

Λόγια της πλώρης…


Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο περ. «ΝΑΞΙΑΚΑ» της Ομοσπονδίας Ναξιακών Συλλόγων (Ο.ΝΑ.Σ.). (τ. 12, 2004)

 «Επειδή φοβούμαι ότι οποιοσδήποτε λόγος για την παρά­δοση δύσκολα μπορεί να μην ακουστεί σήμερα σαν ένα κή­ρυγμα επιστροφής δεν ξέρω σε ποιες ακριβώς “ρίζες”, θέλω να διευκρινίσω εξ αρχής τις δύο βασικές και αλληλένδετες προϋποθέσεις που στηρίζουν τη συλλογιστική μου … α) Με προβληματίζει η κρίση της παράδο­σης σήμερα μόνο επειδή (και στον βαθμό που) αποτελεί συγχρόνως και κρίση δημιουργίας (και πρώτα πρώτα της συλλογικής δημιουργίας των ανθρώπων),  β) το πιο καυτό πρόβλημα σήμερα, σε χώρες όπως η δική μας, δεν είναι τόσο η παράδοση που μας γίνεται βάρος και μας εμποδίζει να προχωρήσουμε, όσο η παράδοση που ξεριζώνεται, βίαια προκαλώντας κρίση δημιουργίας…». (Γιάννης Κιουρτσάκης, Το Πρόβλημα της Παράδοσης, ΣΤΙΓΜΗ, Αθήνα 1989, σ. 10).

Ταξιδιώτης κι εγώ για τη Νάξο.

Ένα πρωινό στο καράβι.

Σκοπός του ταξιδιού, δεκαήμερο σεμινάριο ελληνικών παραδοσιακών χορών και τραγουδιών, το οποίο απευθύνεται σε 30 Γερμανούς και Ελβετούς, οι οποίοι από προηγούμενες εμπειρίες τους γνωρίζουν να τραγουδούν στα ελληνικά και να χορεύουν χορούς από διάφορα μέρη της Ελλάδας. Πού τα έμαθαν; Στην πατρίδα τους, σε σεμινάρια που οργανώνει το Κέντρο Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού με έδρα το Αμβούργο. Το Κέντρο αυτό, το διευθύνει ο Ναουσαίος Δημήτρης Μπαρμπαρούσης. Αφού λοιπόν πάρουν κάποια μαθήματα στην πατρίδα τους, μετά δηλώνουν συμμετοχή και στα σεμινάρια που οργανώνει το Κέντρο Ε.Π.Χ. του Αμβούργου που γίνονται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας (Κάρπαθο, Κρήτη, Πάπιγκο της Ηπείρου, Χαλκιδική) και βέβαια και στη Νάξο. Στη Νάξο, τον Ιούνιο της προηγούμενης  χρονιάς, είναι το 12ο που έγινε με τη συμμετοχή 30 Γερμανών και Ελβετών.

 

Χορός στην παραλία της Πλάκας (Σεμινάριο 2004)

Χορός στην παραλία της Πλάκας (Σεμινάριο 2004)

Στο σεμινάριο διδάσκονται τους χορούς του νησιού, με playback μουσική επί έξη ώρες την ημέρα, ενώ κάθε βράδυ μετά το δείπνο τους χορεύουν, έτσι σαν γλέντι, τους χορούς που έμαθαν στα προηγούμενα μαθήματα. Τους παρέχεται γραπτό υλικό, φωτογραφικό αλλά και μουσική σε ψηφιακό δίσκο, ενώ παράλληλα μετά την τέταρτη – πέμπτη βραδιά επισκέπτονται κάποιο απ’ τα χωριά, όπου με βιολιά και την αυθόρμητη (χωρίς πρόσκληση) συμμετοχή των χωριανών βιώνουν ένα frame, μια στιγμή από το μουσικό και χορευτικό φαινόμενο του συγκεκριμένου χωριού.

Η χορευτική και μουσική «λογική» των «μαθητών» Γερμανών εντυπωσιάζει κάθε φορά τους ναξιώτες και κυρίως του Κινιδαριώτες μιας και τα περισσότερα γλέντια γίνονται στο χωριό τους.

Στο πλαίσιο αυτών των σεμιναρίων, οι Γερμανοί επισκέπτονται τα μουσεία, αρχαιολογικά και λαογραφικά, μαθαίνουν στοιχεία της ελληνικής γλώσσας, (αρκετοί απ’ αυτούς γνωρίζουν ελληνικά ή μαθαίνουν από Έλληνες δασκάλους στη συνέχεια στην πατρίδα τους). Έτσι γίνονται ίσως οι καλύτεροι πρεσβευτές του ελληνικού πολιτισμού στην πατρίδα τους. Ένα από τα αποτελέσματα των σεμιναρίων αυτών, και βέβαια λόγω και της ανεπτυγμένης τεχνογνωσίας που έχουν και της άνεσης απόκτησης τεχνικών μέσων, ήταν και η δημιουργία ενός 20λεπτου λαογραφικού ντοκιμαντέρ, με κέντρο τον άνθρωπο ναξιώτη χορευτή, τραγουδιστή και οργανοπαίχτη, το οποίο προβλήθηκε τα Χριστούγεννα του 2000 από το 1ο κανάλι της τηλεόρασης του Αμβούργου. Μέρος 1ο Μέρος 2ο Μέρος 30 Μέρος 4ο                     Αυτά τα σεμινάρια  συνεχίζονται το Πάσχα και τον Μάιο του 2004 στη Νάξο.

Η τοπική μας Αυτοδιοίκηση, Α΄ και Β΄ βαθμού, δεν γνωρίζει βέβαια ότι γίνεται κάτι τέτοιο στο νησί εδώ και τέσσερα χρόνια. Δεν γνωρίζει ότι αυτό που έπρεπε να περιλαμβάνεται, κατά τη δική μου γνώμη, στα δικά της προγράμματα πολιτιστικής ανάπτυξης, δηλ. να προσφέρει μιαν άλλη μορφή, εναλλακτικού τουρισμού, για ένα τόσο ιστορικό (ζωντανό «μουσείο») νησί όπως η Νάξος, το προσφέρει ένας ιδιώτης ως επάγγελμα, αλλά που σαν μετανάστης διάλεξε αυτό να αφορά στο λαϊκό πολιτισμό της πατρίδας του που τόσο λατρεύει και νοσταλγεί;

Κύριε Υπουργέ του Αιγαίου, βλέπετε ότι υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να ασκείς την εξωτερική σου πολιτική και να αποκτάς βέβαιους συμμάχους, να ασκείς πολιτική τουρισμού, πολιτική ανάπτυξης, πολιτιστική πολιτική, πολιτική πολιτιστικής θωράκισης των νησιών σου;

Γερμανοί και Ελβετοί λοιπόν κινούνται ρυθμικά με ελληνική αισθητική, πιάνονται χέρι-χέρι με τους ναξιώτες για να χορέψουν στον ίδιο ρυθμό μ’ αυτούς, εκείνους τους πανάρχαιους ρυθμούς που δίδαξαν στους ντόπιους ο Διόνυσος μα και ο Απόλλωνας, με βιολιά και με τζαμπούνες, συρτούς μα και αντικριστούς χορούς, στους ρυθμούς της έκστασης μα και του ελληνικού μέτρου. Κινούνται και κοιτάζονται στα μάτια, όχι κάνοντας «.com» στο διαδίκτυο, αλλά επικοινωνούν με το βλέμμα του νου και της ελληνικής ψυχής. Επικοινωνούν γιατί κοινωνούν των «αχράντων» του λαϊκού μας πολιτισμού. Χορεύουν με τα κοτσάκια του Μπάλλου των 20 και των 30 λεπτών κι όχι της πολιτιστικής κονσέρβας ενός ψηφιακού δίσκου. Πιάνονται από τους ώμους, χτυπώντας με την παλάμη φιλικά, με αποδοχή και με κατανόηση ο ένας τον ώμο του άλλου, χορεύοντας στο ρυθμό της Βλάχας. Χορεύουν Καλαμαθιανό με το σκοπό του «Χειμαριώτικου» και αντιλαμβάνονται την ενότητα, μέσα στην πολυπολιτισμικότητα του ελλαδικού χώρου (Χειμάρα – Νάξος), χορεύουν Βλάχα στο ρυθμό των στίχων «ήθελα να ρθώ το βράδυ, μ’ έπιασε ψιλή βροχή», που με τους στίχους αυτούς ο Δυτικομακεδόνας Δημήτρης βιώνει την Διονυσιακή τρέλα της Αποκριάς χορεύοντας τον Καρσιλαμά του (το Έντεκα ή Σκόρπιο).

Ευτυχώς, που από τη μια μεριά υπάρχουν Έλληνες ξενιτεμένοι που σκέφτονται ελληνικά κι από την άλλη μικρές εστίες στα χωριά μας που καίνε και κρατάνε, έτσι γιατί κάποιος θεός, ο δικός τους Ζας τους το είπε, το λαϊκό φως άσβεστο δίπλα στο λευκό φως της Πορτάρας, του Κούρου του Απόλλωνα, δίπλα στο λευκό φως τόσων και τόσων άλλων μνημείων του ελληνικού πολιτισμού.

Δίπλα σ’ αυτά, που έτσι κι αλλιώς δεν αφορούν στο σύνολο το λαϊκό μας πολιτισμό, υπάρχει και μια άλλη πραγματικότητα, που αφορά στα εσωτερικά μας, τα καθημερινά μας.

Ιστορικά συνέβησαν στη χώρα μας τόσα και τόσα πολιτικά γεγονότα (εσωτερική μετανάστευση, Δικτατορία) που μεταξύ των άλλων, δημιούργησαν καταστάσεις τέτοιες, σε ότι αφορά στο λαϊκό μας πολιτισμό, που από τη μια μεριά έκαναν τους χωρικούς, που ζούσαν πλέον σαν εσωτερικοί μετανάστες στα αστικά κέντρα, να νοιώθουν σαν οι εξ επαρχίας «χωριάτες» κι από την άλλη τους έκαναν να θεωρούν συντηρητικό και οπισθοδρομικό τον πολιτισμό που έφτιαξαν οι παππούδες τους. Αυτό είχε τις συνέπειές του και σε ότι αφορά το παραδοσιακό τραγούδι, μιας και χρησιμοποιούσε «βλάχικα» (sic) όργανα ενώ οι στίχοι του μίλαγαν για την αγάπη, κι όχι τον έρωτα, αλλά και για μια ζωή στο χωριό «συντηρητική» χρησιμοποιώντας λέξεις που «δεν μπορούσαν να σταθούν δίπλα στις λόγιες αθηναϊκές». Σ’ αυτό ήρθε να προστεθεί και η «εθνοσωτήριος» δικτατορία, η οποία όλες τις εκφάνσεις της παραδοσιακής ζωής τις έκανε «Εθνικό κιτς» χρησιμοποιώντας και το παραδοσιακό μας τραγούδι στην εξυπηρέτηση των σκοπών της. Έτσι στο τσάμικο έβγαιναν τα τανκς, στο Καλαματιανό είχαμε Πάσχα και στο νεο-νησιώτικο εκδήλωση στο Παναθηναϊκό Στάδιο. 

Η «πρωτευουσιάνικη» λοιπόν αντίληψη στην ταύτιση του παραδοσιακού τραγουδιού και του χορού με το «χωριάτικο συντηρητισμό» από τη μια και η δικτατορία από την άλλη, δημιούργησαν στον Έλληνα «επαρχιώτη» σύμπλεγμα απέναντι σ’ αυτούς που άκουγαν «σοβαρή» μουσική ή στροβίλιζαν στα σαλόνια ευρωπαϊκούς ή άλλους ξενικούς χορούς.

Από τη μια, στην πιο αισιόδοξη εκδοχή, το πολιτιστικό αμυντικό σύστημα του Έλληνα και από την άλλη η μόδα, απέβαλαν τα «εσωτερικά προβλήματα» κι έτσι, η «παραδοσιακή» μουσική σε νέα εκδοχή ακούγεται από τους νεοέλληνες, κάποιας ηλικίας και πάνω. Επίσης χορεύουν και οι νέοι «ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς» κατά ομάδες σε χορευτικούς ομίλους που δημιουργήθηκαν στην αρχή από τα Λύκεια Ελληνίδων και το Σωματείο Ελληνικών Χορών της Δ. Στράτου και τα τελευταία χρόνια από τους διάφορους συλλόγους χωριών ή ανεξάρτητα χορευτικά σχήματα βιομηχανοποιημένης εκδοχής.

Χορευτικές ομάδες λοιπόν. Σήμερα, το 2004, καταγράφονται δυόμισι χιλιάδες (2.500) χορευτικές ομάδες, στις οποίες χορεύουν 75-100.000 «χορευτές», ενώ σ’ αυτόν τον αριθμό δεν συμπεριλαμβάνονται οι μαθητές που παίρνουν σαν μάθημα τον Ελληνικό Παραδοσιακό χορό στα Ολοήμερα Σχολεία και οι περιπτωσιακά συστηνόμενες χορευτικές σχολικές ομάδες για την εξυπηρέτηση του προγράμματος των εθνικών επετείων και των σχολικών εορτών με τη λήξη των μαθημάτων, αλλά και του προγράμματος «Ολυμπιακή Παιδεία» του ΥΠ.Ε.Π.Θ., αλλά και των σχολικών «αγώνων χορού», που οργανώνει κατ’ έτος το ίδιο Υπουργείο.

Η Νάξος πάντοτε έκανε παρεμβάσεις (π.χ. βλ. πανναξιακά συνέδρια για τον πολιτισμό που οργάνωσε κατά καιρούς η Ο.ΝΑ.Σ.) γιατί δεν μπορούσε, δεν ήθελε να απουσιάζει απ’ αυτή την «κοσμογονία».

Η αντίληψη για «παρεμβάσεις» πάντα υπήρχαν, γιατί κάθε τόπος διαθέτει πάντοτε άτομα που έχουν τη γνώση και τη θέληση. Απόσπασμα μιας από τις παρεμβάσεις των Ναξίων θα σας πρότεινα να παρακολουθήσετε παρακάτω:

Ένα από τα  κεφάλαια υποστήριξης για την ανάπτυξη του τουρισμού στο νησί (όπως συνέβη και συμβαίνει σε όλη την Ελλάδα) είναι «η αξιοποίηση λαογραφικών χαρακτηριστικών». Μια τέτοια -πρόταση- για «την αξιοποίηση λαογραφικών χαρακτηριστικών της Νάξου» είχε δημοσιευθεί στο «ΝΑΞΙΑΚΟΝ ΜΕΛΛΟΝ» και είχε κυκλοφορήσει σαν ΑΝΑΤΥΠΟ:

ΑΛΕΞ. Ν. ΒΑΛΛΗΝΔΡΑ – ΝΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΛΗ

ΝΑΞΟΣ

Ειδική έρευνα και προτάσεις

δια την τουριστικήν Αξιοποίησιν της νήσου

Ανάτυπον εκ της εφημερίδος «ΝΑΞΙΑΚΟΝ ΜΕΛΛΟΝ»

ΑΘΗΝΑΙ 1973

κεφ. «ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΙΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΝΑΞΟΥ», σελ. 27,28

 …«Μεταξύ των διακινουμένων προς διαφόρους περιοχάς υπάρχουν άτομα τα. οποία ενδιαφέρονται ειδικώς ή γενικώς δια τας λαογραφικάς εκδηλώσεις που αναφέρονται εις την λαΐκήν μουσικήν, τον χορόν, την δημώδη ποίησαν και γενικώς εις τα ήθη και έθιμα των κα-τοίκων της περιοχής που επισκέπτονται.

Όλα τα κράτη καταβάλλουν ιδιαιτέραν προσπάθειαν για την όσο το δυνατόν καλυτέραν διατήρησιν των χαρακτηριστικών λαογραφικών εκδηλώσεων και ζωηροτέραν προβολήν των, διότι αι εδηλώσεις που βασί­ζονται εις τα ήθη και έθιμα του τόπου, εις την ιστορίαν του και τας παραδόσεις του, αποτελούν ικανά στοιχεία να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του ξένου.

Ο λαογραφικός χαρακτήρας της Νάξου συνίσταται ει τας παραδόσεις τα ήθη και έθιμα και τον τρόπον ζωής των κατοίκων της (β. κεφ. λαογραφίας σελ. 87 – 108) που διατηρούν ακόμη παλαιάς παραδόσεις.

Σημαντικοτάτη θεωρείται η συμβολή των λαογραφικών στοιχείων της Νάξου στην τουριστικήν ανάπτυξίν της, διότι αι λαογραφικαί εκ­δηλώσεις παρατείνουν τον χρόνον παραμονής των τουριστών και δημιουργούν περισσότερα στοιχεία ενδιαφέροντος. Η προβολή εξ άλλου, πώλησις, τόσον εις τους επισκέπτας, όσον και το εξωτερικόν γενικώς, των διαφόρων προϊόντων της νήσου δύ­ναται να αποτελέση σημαντικήν πηγήν πλούτου δια την νήσον.

Γενικώς, η λαογραφία της Νάξου διατηρείται κυρίως εις την ύπαιθρον και δη εις την Β΄ περιοχήν αξιοποιήσεως της Νάξου, που δύναται με την δημιουργίαν του λαογραφικού μουσείου Απειράνθου να αποτελέση το Λαογραφικόν κέντρον της νήσου.

Εις την Νάξον, όπως ήδη ανεφέρθη εις το κεφάλαιον λαογραφίας της παρούσης εκδόσεως, γίνονται διάφοροι εορταστικαί εκδηλώσεις εις τα πανηγύρια επ’ ευκαιρία θρησκευτικών εορτών. γίνονται επίσης εκδηλώσεις που συνδέονται με τον εορτασμόν ιστορικών γεγονότων, εποχιακών εορτών (Καρναβάλι κ.ά.).

 Δια την αξιοποίησιν των ως άνω εκδηλώσεων προτείνονται:

Ο μορφωτικός Σύλλογος Νάξου, τη συνεργασία του Δήμου και των Κοινοταρχών της νήσου να κάμουν επιλογήν των κυριωτέρων εκδηλώσεων εις διαφόρους εποχάς εκάστης περιοχής και να οργανώνουν και προβάλλουν αυτάς καταλλήλως, ώστε να φαίνεται έντονα το τοπικό χρώμα με την αναβίωσιν παλαιών ηθών και εθίμων, τοπικό χορό και μουσική και την Ναξιακή ενδυμασία. Το θέαμα νέων και νεανίδων με τοπικές ενδυμασίες είναι ενδιαφέρον και αξιοθέατον. Πρέπει απαραιτήτως να ληφθή μέριμνα δια την διαφύλαξιν και διατήρησιν των γυναικείων και ανδρικών στολών. Να γίνη συλλογή και προβολή των εις το Λαογραφικόν Μουσείον της Απειράνθου και να πραγματοποιηθή η παραγωγή στολών εις ειδικόν εργαστήριον. [παρεμβολή 1η: (Πολύ προχωρημένη θέση (1973) από αυτήν που υλοποίησε, πριν μερικά χρόνια, το χορευτικό τμήμα του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Νάξου, αναθέτοντας την κατασκευή των γυναικείων φορεσιών σε μια ηθοποιό, μη ειδική (ενδυματολόγο), κατασκευάζοντας φορεσιές απροσδιορίστου τόπου, ιστορικού χρόνου κ.λπ., οι οποίες μας παραπέμπουν σε «νησιώτικη Αμαλία», κατά την “μωραΐτικη” όμοιά της)].

Η δημιουργία «Λαϊκού Χορευτικού Συγκροτήματος και Λαϊκής Μουσικής” δια την εμφάνισίν του εις τας εορταστικάς εκδηλώσεις της Νάξου υπό την αιγίδα του Μορφωτικού συλλόγου πολλά θα προσέφερε δια την τουριστικήν προβολήν της Νάξου.

Η παραγωγή και πώλησις εις τας εκδηλώσεις αυτάς ειδών λαϊκής τέχνης και τοπικών προϊόντων θα ηδύνατο να αποβή σημαντική πηγή εισοδήματος και προβολής της νήσου».

Όπως παρατηρούμε στην παραπάνω πρόταση, η λογική που επικρατούσε είχε σαν αφετηρία την έτσι κι αλλιώς «κατεστραμμένη» ζωή. Τον πνευματικό και υλικό δηλ. βίο των ανθρώπων που δημιούργησαν το λαϊκό πολιτισμό του νησιού. Ήδη λοιπόν είχαν αποδεχθεί την «κατεστραμμένη» ζωή, σαν αποτέλεσμα των συγκλονιστικών αλλαγών των χρόνων που αναφέραμε πιο πάνω.

Οι τοπικοί εν Αθήναις Σύλλογοι των Ναξίων πρώτοι πήραν το μήνυμα και άμεσα συγκρότησαν χορευτικές ομάδες. Η Ο.ΝΑ.Σ. διοργάνωνε αναμνηστικά φεστιβάλ, στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, στο Λυκαβηττό με τη συμμετοχή χορευτικών ομάδων απ’ όλα τα χωριά, όχι μόνο της Νάξου αλλά όλων των νησιών των Κυκλάδων.

Ποιο ήταν το περιεχόμενο των εκδηλώσεων; Δεν το γνωρίζω, γιατί αν το γνώριζα θα μπορούσα να ξέρω επίσης ποια είναι η τύχη όλων εκείνων των οργανοπαιχτών που έλαβαν μέρος και ποια, το σπουδαιότερο, η τύχη του πνευματικού – καλλιτεχνικού τους έργου και η σχέση αυτού του έργου με τις κοινότητες του χωριού – νησιού τους αλλά και αυτών που βρίσκονται πλέον στην Αθήνα. Όπως επίσης και όλων εκείνων των νέων που χόρεψαν. Αλήθεια συνεχίζουν να ακούνε μουσική απ’ το νησί τους; Και αν ναι εκείνη ή τα σύγχρονα σουξέ των νεοναξίων «καλλιτεχνών»; Συνεχίζουν να χορεύουν, τι χορούς και που; Τέλος πόσοι από τους διοικητικούς εκείνους άξιους παράγοντες του Συλλογικού κινήματος που ασχολήθηκαν τόσα χρόνια περιοδικά με την οργάνωση τέτοιων εκδηλώσεων, συνεχίζουν την ενασχόλησή τους με τα πολιτιστικά πράγματα; Γιατί απουσιάζουν σήμερα από τα κοινά; Μήπως βρέθηκαν σε αδιέξοδα;

 Κύριοι των Δ.Σ. των τοπικών εν Αθήναις Συλλόγων:

*  πώς θα εξασφαλιστεί η σωστή συνέχεια και διάρκεια μέσα στο νέο στάδιο, το οποίο δημιουργείται και επιβάλλει την ανάπτυξη και εισβολή νέων στοιχείων ελ­ληνικής ή ξένης προέλευσης, και

*  πώς οι παραδοσιακοί χοροί θα μπορέσουν μέσα σ’ αυτή τη νέα πραγματικότητα να αναδειχθούν και πάλι σε μια από τις αξίες του νέου ελληνισμού και δε θα καταντήσουν απλοί τύποι χωρίς περιεχόμενο και θεάματα για μερικούς και μόνο νοσταλγούς του παρελθόντος;

 –   Αν είχατε τη βοήθεια της πνευματικής ηγεσίας της Νάξου αφ’ ενός και αφ’ ετέρου αντί όλων των παραπάνω συνεχίζατε τη δράσης σας σ’ εκείνο το μικρό στέκι πού ΄χατε φτιάξει για τους χωριανούς σας και μαγειρεύατε για να τρώτε και να πίνετε παρέες – παρέες όπως κάνατε τα πρώτα χρόνια της εσωτερικής μετανάστευσης εκεί στη λέσχη σας,

    αν παρεμβαίνατε στους οργανοπαίχτες του νησιού σας για καλό τραγούδι, σωστή σειρά στο χορό, αν συνεχίζατε να παραγγέλνετε στο χορό, αν δεν ενδίδατε με τη συμμετοχή σας στα Videoclips των καλλιτεχνών,

    –    αν δεν επιτρέπατε, επιβάλλοντας τις δικές σας προδιαγραφές ή αρνούμενοι τη συμμετοχή σας, στους ψευτοπαραγωγούς τηλεοπτικών πανηγυρικών εορταστικών και μη προγραμμάτων, την παρουσίαση και μάλιστα πολλές φορές και στους ξένους αλλά και στους Έλληνες μετανάστες μέσω των δορυφορικών προγραμμάτων, [παρεμβολή 2η: Λόγω της δυνατότητας που έχω, λόγω της επαγγελματικής μου ενασχόλησης, να βρίσκομαι συχνά στο εξωτερικό για σεμινάρια που αφορούν κυρίως στον χορευτικό πολιτισμό της Νάξου, έρχομαι αντιμέτωπος μ’ αυτή τη στρεβλή εικόνα, η οποία πολλές φορές δεν είναι απλά νόθα τουριστική, αλλά εξοργιστική] στρεβλής εικόνας για τον χορευτικό και μουσικό πολιτισμό του νησιού,

    αν μετακινούσατε τα μέλη του συλλόγου σας προς το χωριό, κυρίως τις απόκριες για να μάθουν οι μικρότεροι και να γλεντήσουν όπως ήξεραν να γλεντάνε οι μεγαλύτεροι και έτσι να γίνουν φυσικοί δάσκαλοι των μικροτέρων,

    αν αντί να αντικαθιστάτε την τοπική αυτοδιοίκηση στην εκτέλεση έργων στο χωριό σας, της συμπαραστεκόσαστε διεκδικητικά,

    αν με τα έσοδα από τους χρονιάτικους χορούς σας πληρώνατε παλαιότερους οργανοπαίχτες για να μάθουν τα παιδιά σας σωστό βιολί και λαούτο, αλλά και τζαμπούνα, τώρα θα είχατε προσθέσει κάτι ακόμα στην οικογενειακή και κοινοτική σας ευτυχία.

    Αν με τα πενιχρά σας έσοδα οργανώνατε μια φορά το μήνα ένα γλέντι σε κάποιο μαγαζί του χωριού ή στη λέσχη του συλλόγου στην Αθήνα αντίστοιχα, στο οποίο θα συμμετείχαν οι χωριανοί με τα παιδιά τους για να τραγουδήσουν και να χορέψουν μαζί, έτσι “σκέτα”, η προσφορά σας θα ήταν ανεκτίμητη.

    Αν παρεμβαίνατε στην ώρα έναρξης των χορευτικών γεγονότων είτε στο χωριό στο νησί είτε στις χοροεσπερίδες στα Αθηναϊκά νυκτερινά κέντρα, τότε θα συμμετείχαν και οι γεροντότεροι (ως φυσικοί δάσκαλοι) και τα μικρά παιδιά στα χορευτικά δρώμενα κι έτσι θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι θα λειτουργούσε και πάλι η φυσική παράδοση,

    αν δίνατε μια συλλογή τραγουδιών στα παιδιά, η οποία θα ανταποκρινόταν τουλάχιστον στην αισθητική του πολιτισμού σας, θα τους δίνατε τη δυνατότητα να μάθουν πολλές λέξεις του τοπικού σας γλωσσικού ιδιώματος, αλλά θα πλουτίζατε και τα δυτικοαναθρεμμένα αυτιά τους με δημιουργίες ζωής κι όχι κάποιου έμπορου μουσικού παραγωγού. Δεν θα χρειαζόσασταν έτσι ούτε να δημιουργήσετε χορευτική ομάδα ούτε να πληρώνετε δάσκαλο –α για να μάθει στους απόγονους των χορευτάδων και των παιχνιδιατόρων πως κουνάνε ρυθμικά τα πόδια τους, δηλ. να κάνουν ρυθμική γυμναστική με πατριωτική μουσική.

Ταπεινά, αλλά στέρεα, θα υποστήριζα πως όλα τα παραπάνω βέβαια δεν συνέβησαν.

Τ΄ αποτελέσματα και οι συνέπειες είναι κάτι παραπάνω από φανερές. Ακόμα και στον Κινίδαρο παρουσιάστηκε η ανάγκη για τη δημιουργία χορευτικού συγκροτήματος, στο χωριό δηλ., που καμάρωνε γιατί τα μικρά παιδιά πρώτα μάθαιναν να χορεύουν κι ύστερα να περπατάνε. Μα και στη Χώρα της Νάξου δημιουργήθηκε χορευτικό συγκρότημα. Ναι, αλλά γιατί μόνον χορευτικό συγκρότημα.

Ο καθηγητής κ. Ι. Λογαράς γράφει στην Εφημερίδα «ΧΩΡΑΪΤΗΣ»:

 Εφημ. «ΧΩΡΑΪΤΗΣ», αρ. φ. 88 Αύγ. – Σεπ. 2002:

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΧΟΡΩΝ

«Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών πραγματοποιήθηκε στη Χώρα της Νάξου (στην παραλιακή πλατεία) το τριήμερο από 19 έως 21 Ιουλίου 2002. Έλαβαν μέρος στη διοργάνω­ση χορευτικά συγκροτήματα από διάφορα σημεία της Ελλάδος, [συ­γκροτήματα Νάουσας Πάρου, Αλ­μωπίας Αριδαίας (Μακεδονίας), Καρπενησίου, “Σκουφάς” Άρτας, Κυκλαδιτών Ηλιούπολης, Πολιτιστι­κού Οργανισμού Δήμου Νάξου κ.ά.].

Είναι φανερό πλέον ότι το νησί της Νάξου και το μουσικοχορευτικό συγκρότημα του Πολιτιστικού Ορ­γανισμού του Δήμου Νάξου έχει κάνει μεγάλο άνοιγμα δραστηριοτή­των και πραγματοποιεί πολιτιστικές ανταλλαγές με αντίστοιχα συγκρο­τήματα σε πολλά μέρη της Ελλάδας γεγονός που συμβάλλει στην πολι­τιστική προβολή και στη διαφήμιση της Νάξου, αλλά και δημιουργεί ευγενή ενδιαφέροντα και πολιτιστικές δραστηριότητες και διεξόδους στη νεολαία της Νάξου στους δύ­σκολους πολιτιστικά καιρούς μας και μέσα στους διάφορους κοινωνικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η νεολαία της Ελλάδος».

Αν οι εκδηλώσεις αυτές και η δουλειά που προηγείται γίνονται για ν’ αποτελέσουν διέξοδο στη νεολαία της Νάξου στους δύ­σκολους πολιτιστικά καιρούς μας και μέσα στους διάφορους κοινωνικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η νεολαία της Ελλάδος, τότε … Αν δηλαδή δεν έχουμε εισπράξει τη μορφωτική δύναμη, την παιδαγωγική αξία, την πολιτιστική διάκριση, τότε …

Η σεισμικών προδιαγραφών διακοπή των δρωμένων της παραδοσιακής κοινωνίας και ο τουριστικός τεκτονικός σεισμός (ιδιαίτερα στις Κυκλάδες) έδωσε το δικαίωμα στους Δήμους όλης της χώρας να στήσουν Καρναβάλια  απροσδιορίστου περιεχομένου, χωρίς να έχουν κάποια συγκεκριμένη παράδοση σ’ αυτό που κάνουν. Το ίδιο γίνεται και στη Χώρα της Νάξου όπου μεταξύ των άλλων παρελαύνουν και μοσκάροι απ’ τα χωριά. Τα χωριά αδειάζουν για να παρελάσουν κουδουνάτοι, φουστανελάδες και άλλοι μαζί με bigbrother-ίστες.

 

Η επικαιρότητα εκείνης της εποχής δίπλα στη διαχρονικότητα

Η επικαιρότητα εκείνης της εποχής δίπλα στη διαχρονικότητα

 

Οι Αγερσανιώτες κάνουν παρέλαση στο Καρναβάλι της Χώρας

[Οι φωτογραφίες προέρχονται από διαφημιστική ιστοσελίδα στο Internet (www.naxosgreece.com) που αφορά στη Νάξο. Αυτή την εικόνα εισπράττει ο νέος που «σερφάρει» στο διαδίκτυο, αλλά και ο εν δυνάμει ξένος ή έλληνας τουρίστας].

Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε, πως τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια πολιτική ενδυνάμωσης των τοπικών φορέων, αλλά μέχρι να φτάσουμε σε πάνδημη κινητοποίηση και ενεργοποίηση, και όχι μόνο, των τοπικών φορέων χρειάζεται υπομονή, επιμονή και πάνω απ’ όλα πολιτική. 
 Φίλοι Ναξιώτες.Εντάξει, οι εσωτερικοί μετανάστες στην Αθήνα του 2003 έπαψαν να προσέρχονται στο χορό «αυθορμήτως». Ο νέος τρόπος ζωής μόλεψε και το χορό και τη μουσική μας. Εσείς που πιστέψατε στην δυναμική του νησιού και των χωριών του και παραμείνατε σ’ αυτά ή επιστρέψατε στο νησί και ιδιαίτερα στα χωριά, γιατί αντί να προσέρχεστε στο γλέντι «αυθορμήτως» υιοθετήσατε την οριζόντια Αθηναϊκή λογική φτιάχνοντας (και μόνο) υποκατάστατα πολιτιστικής κονσέρβας που λέγονται «χορευτικά συγκροτήματα» και τα οποία στις καλοκαιρινές σας εκδηλώσεις αποτελούν ευχάριστη νότα.

Εφημ. «ΧΩΡΑΪΤΗΣ», αρ. φ. 88 Αύγ. – Σεπ. 2002:

«Μουσικοχορευτική βραδιά πραγματοποίησαν και οι δυο σύλλογοι του Κινιδάρου κι εφέτος. Χαρακτηριστικό στη βραδιά ήτανε οι χορευτικές φιγούρες του Προέδρου (τάδε) με την Υπουργό (τάδε). Τίμησαν τη βραδιά (οι τάδε, τάδε και τάδε). Ευχάριστη νότα(σημ. δική μου: σε μουσικοχορευτική βραδιά στον Κινίδαρο ευχάριστη ΝΟΤΑ, παρακαλώ), απετέλεσαν τα χορευτικά και των δυο συλλόγων».

Αυτά συνέβησαν και συμβαίνουν σ’ ένα νησί με δεκάδες παιχνιδιάτορες και τραγουδιστές, σ’ ένα νησί που τους ρόλους στα χορευτικά γεγονότα τους έδινε η ίδια η κοινότητα, που τον ρόλο του άριστου δάσκαλου τον διεκδικούσε ο παππούς, η γιαγιά, η μάνα, ο αφέντης, που ο λαουθιέρης τραγουδούσε κι ο χορευτής πλήρωνε, αλλά πλήρωνε για να του παίξει και να του τραγουδήσει αυτά που του παράγγελνε κι όχι ότι ήθελε ο βιολάτορας, για να του παίξει και να χορέψει συρτό και να του γυρίσει σε μπάλλο, κι ότι άλλο αργότερα, για ένα δηλ. ανομολόγητο, φυσικό και αισθητικά ελληνικό πολιτιστικό προϊόν κι όχι εκατό συρτά σ’ ένα άτακτο χοροστάσι που θυμίζει μουστοπάτι.

Φίλοι των πολιτιστικών συλλόγων των χωριών, γιατί αισθάνεστε υπερήφανοι που δημιουργήσατε χορευτική ομάδα αντικαθιστώντας την κοινότητα που χορεύει, όπως έκαναν άλλοι σε άλλα μέρη της Ελλάδας που δεν χορεύουν πλέον στα χωριά τους; Γιατί αποφασίσατε να τερματίσετε τη «λειτουργία», την «ιερή ακολουθία» των χορευτικών σας γεγονότων; Γιατί αποφασίσατε να κάνετε μοσκαριά μέσα σε ομοιόμορφες φορεσιές με ομοιόμορφα χορευτικά πατήματα, που οι πατεράδες σας ακόμα κάνανε σ’ αυτά μοσκαριά τις απόκριες για να μην αναγνωρίζουν οι άλλοι χωριανοί ποιοι είναι;

Γιατί σας χαρακτήρισε δια της εφημερίδας ο συντάκτης ευχάριστη νότα, σ’ ένα νησί που όλο το χρόνο ακούγονταν χιλιάδες νότες, όχι μόνο ευχάριστες, αλλά νότες ζωής, νότες γέννας, βαφτίσεων, γάμων, ονομαστικών γιορτών στα σπίτια, στα εξωκλήσια, γλεντιών στα πουντιά, στα δώματα, στα μαγαζιά.

Γιατί «θεατρικές παραστάσεις», δηλ. εμείς από δω κι εσείς από κει, θεατρικές παραστάσεις για να σκηνοθετήσεις και να επιδείξεις σε άλλους τη ζωή σου, τα μουσικά και χορευτικά σου βιώματα; Αυτό δεν ενδιαφέρει ούτε τον Έλληνα ούτε τον Ευρωπαίο καλοκαιρινό τουρίστα, δεν αποζητάει θεατρική παράσταση, αλλά μυρωδιά από χώμα κι όχι τσιμέντο, πραγματική ζωή, πρωτογενείς καταστάσεις μέσω των οποίων θέλει να επικοινωνήσει με σένα, για να νοιώσει κι ο δυτικοευρωπαίος τι σημαίνει αρχοντιά, υπερηφάνεια, ζωή, αέρας, γαλάζιο και λευκό, για ν’ αποκτήσουν νόημα οι Πορτάρες, οι Κούροι, τα Κάστρα, οι Γύρουλες, οι δεκάδες εκκλησιές, οι χρυσές αμμουδιές.

 Η Νάξος δεν είναι Πομπηία.

 Δεκάδες τα γιατί που περιμένουν απαντήσεις, όχι κατ’ ανάγκη καταδικαστικές. Άλλωστε τι νόημα θα είχε. Απαντήσεις δίνει η ίδια η ζωή και πως την ζεις, τι σκέψεις κάνεις, τι διάθεση έχεις για διάλογο, για παρέμβαση και ανατροπή καταστάσεων, μα πρώτα απ’ όλα για εσωτερική επανάσταση.

Ουτοπικές σκέψεις;

Σε πρώτη ανάγνωση, ίσως ναι ουτοπικές. Ο όρος όμως – παρέμβαση – είναι από τους πλέον ανενεργούς σε ότι αφορά το λαϊκό μας πολιτισμό. Η παρέμβαση απαιτεί γνώση, δουλειά, αντιστάσεις, ανατροπές, επιμονή, υπομονή, χρόνο, σχέδιο.

Το να ισχυρίζεσαι πως δίνεις λύση στο πρόβλημα της διακοπής της συνέχειας, δημιουργώντας χορευτικά συγκροτήματα και φεστιβάλς και μόνο, δεν κάνεις τίποτ’ άλλο από το να αφαιρείς τα χρόνια της πραγματικής διακοπής και χωρίς γνώση για το παρελθόν να φτιάχνεις ένα, κατ’ επίφαση, ομοίωμα του χθες με παγκοσμιοποιημένους όρους. Θέλουμε να επιμείνουμε στις χορευτικές ομάδες και τα φεστιβάλς; Πολύ ωραία, να συμφωνήσουμε, αν αυτή είναι η επιλογή μας. Θα πρέπει όμως να γνωρίζουμε πως μια παράσταση χορευτικής ομάδας, δεν κάνει τίποτ’ άλλο από το να συμπυκνώνει μέσα σε μια ώρα και κάτι που διαρκεί, όλο ή μέρος του χορευτικού φαινομένου μιας συγκεκριμένης κοινότητας. Ποιάς εποχής; ποιών ανθρώπων, ποιάς ηλικίας, γλεντιστών μιας παρέας σε μαγαζί, του κουμπάρου αμπρουστινού, του παλιάτσου στη Βλάχα που συνοδεύει τον θίασο των Φουστανελάδων, του εσωτερικού μετανάστη που γύρισε μετά από πολλά χρόνια στο χωριό του, του αμπρουστινού πατέρα που «βγάζει» στον πρώτο δημόσιο χορό το κουπελούδι του, τον νέο που χορεύει την αμουρούζα του μπάλλο ή τον γιο που χορεύει τη μάνα του μπάλλο στο πανηγύρι γιατί απουσιάζει ο πατέρας του, ο γέρος που χορεύει την εγγονή του, ο γέρος που χορεύει τη γριά του και δηλώνει δυναμικό παρών στην κοινότητα, ο νέος που κάνει μπαρντό στον μπάλλο για να χορέψει την αμουρούζα του που δεν τά ΄χουν φανερώσει, ο αμπρουστινός φουστανελάς που πήρε το μαντηλάκι από την καινούργια νύφη του χωριού που επισκέπτεται ο θίασος των φουστανελάδων; …

Ποιός σκηνοθετεί την παράσταση (γιατί περί θεατρικής παράστασης πρόκειται – οι χορευτές κι απέναντι οι θεατές), ποιός υπογράφει την παράσταση για να δεχθεί την κριτική, ποιός υπογράφει ενδυματολογικά την παράσταση, τη μουσική, το φωτισμό, το πρόγραμμα, τα κείμενα (που σπανίως υπάρχουν); κ.ά. παρόμοια. 

Το να στήνεις μόνον χορευτικά και φεστιβάλς πιστεύω ότι αυτό είναι ουτοπικό. Μήπως η δημιουργία «εργαστηρίων» με προδιαγραφές, που θα οργάνωναν οι τοπικοί σύλλογοι ή άλλοι «πολιτιστικοί φορείς» θα μπορούσαν να αποτελέσουν κύτταρα πολιτιστικής παρέμβασης.

Θα μπορούσα να συνεχίσω να αναφέρομαι σ’ αυτό το μεγάλο κεφάλαιο επί μακρόν, αλλά ας μείνω, στα πλαίσια αυτού του άρθρου, σ’ αυτά.

 Η παραδοσιακή κοινωνία άλλαζε, αφαιρούσε, πρόσθετε, αφομοίωνε, σε αργούς ρυθμούς, πάντοτε όμως σύμφωνα με τις κοινωνικές συντεταγμένες (αποδοχής, ένταξης, αφομοίωσης) και κάτω από τους όρους της «πολιτιστικής αστυνομίας» (γέροντες και γερόντισσες).

Αν τα φεστιβάλς και τα χορευτικά συγκροτήματα είναι σήμερα μια πραγματικότητα, ας είναι το «καρντ – ποστάλ», «το διαφημιστικό φυλλάδιο», η βιτρίνα, αρκεί όλοι οι συντελεστές να συμμετέχουν σ’ αυτά με γνώση γι’ αυτό που κάνουν.

Κατά τη διάρκεια του 17ου Παγκόσμιου Συνέδριου για την έρευνα του χορού που οργάνωσε η Διεθνής Οργάνωση Λαϊκής Τέχνης (Δ.Ο.Λ.Τ.) της Unesco στη Νάξο τον περασμένο Νοέμβριο σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Οργανισμό του Δήμου Νάξου, στο κλειστό γυμναστήριο της Χώρας εμφανίστηκαν χορευτικές ομάδες από την Κόρωνο, τ’ Αγερσανί, τον Κινίδαρο και το χορευτικό συγκρότημα του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Νάξου. Μια όμως από τις βραδιές του Συνεδρίου μετακινήθηκαν όλοι Σύνεδροι στον Κινίδαρο, όπου έζησαν το Ρακητζό και χορευτικά γεγονότα, μαζί με τους χωριανούς, με τζαμπουνοντούμπακα και βιολιά. Τις παρουσιάσεις των χορευτικών ομάδων τις κατέγραψαν οι σύνεδροι στις φωτο και βίντεο-κάμερές τους, αλλά όπως είπαν οι ίδιοι, την βραδιά στον Κινίδαρο την κατέγραψαν στο μυαλό και την ψυχή τους.

Φίλοι των πολιτιστικών και άλλων συλλόγων και φίλοι Αυτοδιοικούντες.

Βάλτε στο βάθρο της Πορτάρας την πολιτιστική ανάπτυξη με προϊόντα χωριάτικα κι όχι κονσέρβες.

Η Ευρώπη δεν μας ζήτησε να φορέσουμε ρούχα Σανούδου, αντίθετα όταν θέλησε μας «κατέκτησε» γι’ αυτό, μα και πάλι η ενδοχώρα της Νάξου είπε όχι.

Βάλτε στο κέντρο τον ναξιώτη. Τον ναξιώτη που ζει, που παντρεύεται, που ξέρει να γλεντάει, να ηλιοκαίγεται αλλά και να αγριεύει στο βοριά, να τραγουδάει, να χορεύει. Το ναξιώτη ως άνθρωπο, ως προσωπικότητα, ως δημιουργό και συνδημιουργό πολιτισμού, ως μέλος μιας κοινότητας κι όχι ως κυνηγό του ευρώ (€) των ανώνυμων τουριστών και ψευτοτουριστών.

Αν η φύση, με την εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων, εκδικήθηκε πέρυσι, αλλά και φέτος το χειμώνα τον άνθρωπο για τις παρεμβάσεις του στο περιβάλλον, αλλά και για την αμέλειά του, σκεφτείτε την εκδίκηση που θα πάρει, αν ήδη δεν τό ΄χει κάνει, για την αμέλεια και την «στρεβλή παρέμβαση» στην πνευματική ζωή του νησιού.

Σε εποχή και περιβάλλον «παγκοσμιοποίησης» («globalisation» = σφαιρικότητα, γενίκευση, περιεκτικότητα) μπορούν μερικές από τις οικονομικές ευρωπαϊκές «δράσεις» (αλλιώς «χρηματοδοτικά πακέτα») να προσανατολιστούν προς τον «πνευματικό βίο», όπως θα έλεγαν και οι σεβαστοί λαογράφοι μας.

 Ευχαριστώ, για τη φιλοξενία

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: